Kloosterleed
Link naar dit artikel Op dinsdag 6 december 2005 geschreven door Jo Pinxt
Gelijke monniken, gelijke kappen is een gezegde.
De werkelijkheid heb ik als jonge monnik (1964-1969) anders ervaren. Er bestond een strakke hiërarchie en er werd gediscrimineerd. Je had in de Karmelieten orde Paters en Broeders. Ik behoorde tot deze laatste groep hetgeen gelijk stond met voetveeg zijn. In alles werd mij dit pijnlijk duidelijk gemaakt. In de koorbanken en de refter zat ik als laatste en ook in het toekennen van de kloostercel sloot je de rij.
Mijn werkzaamheden waren divers, van afwasser,schoonmaker tot kerkovenstoker. Studeren mocht niet. Immers kennis leidt tot inzicht en dat was bedreigend voor de bestaande kloostercultuur. Recreëren vond plaats in twee gescheiden ruimtes, zodat de conversatie op niveau gevoerd kon worden. Tijdens mijn zesweeks gesprek met mijn novicemeester probeerde ik herhaalde malen deze ongelijkheid aan de orde te stellen. Zodra het onderwerp echter te pijnlijk werd, werd mij uit naam van de gelofte van gehoorzaamheid het zwijgen opgelegd. Letterlijk vreet ik twee jaar mijn gedachten en emoties op.
Uiteindelijk uit zich dit op 20 jaar door een zware maagoperatie. Als ik naar het ziekenhuis vertrek deelt de novicemeester mij mee: “Broeder Joachim als je langer dan veertien dag buiten het klooster door brengt zijn deze twee noviciaatsjaren ongeldig en behoor je ze over te doen”. Binnen veertien dagen was ik terug maar had ook het besluit genomen vanaf nu een lastige broeder te worden.
Drie jaar verbleef ik nog in het klooster. Ik ging studeren, heb de val van de muur meegemaakt tussen de twee recreatieruimtes en de grote exodus. Uiteindelijk koos ik voor een leven in vrijheid en leef ik inmiddels 39 jaar zonder maagzweer.
25 reacties op “Kloosterleed”
Laat een reactie achter
Zonder een polemiek over godsdiensten te willen opstarten, durf ik wel de stelliing te poneren dat religie en politiek mensen eerder uit elkaar drijft dan bij elkaar brengt.punt.
Als ik dan kijk wat een gezamelijke hang naar het verleden en het delen van herinneringen hier bij mensen doet, dan kan ik niet anders dan cocluderen dat mijn stelling juist is.
Hier gaan mensen leuk met elkaar om zonder last of ruggespraak van religie of politiek en bovenal met respect voor elkaar.
René van Gellekom
Rene van Gellekom: inderdaad is respect en tolerantie iets wat overbrugt en dat zouden meer mensen moeten bedenken. Ik vind het verhaal van Jo Pinxt eigenlijk triest (maar dapper!) en ben blij dat hij nu in vrijheid en blijheid leeft.
Jo Pinxt: is dat blijheid, waarheid? Ik hoop het van harte!
O Jo, wat is dit erg! Ik had al wel een vermoeden dat het niet zo gezellig was binnen de kloostermuren, maar dat het er zo vreselijk oneerlijk aan toe ging, wist ik niet. Afschuwelijk dat je dit in je jonge jaren hebt moeten meemaken. Goed dat je voor je vrijheid hebt gekozen, want zo'n kloosterleven als jij beschrijft is mensonwaardig.
Ik hoop dat jij nu heel erg van je vrijheid geniet en dat je het nare verleden een beetje kunt vergeten, al zal het best zijn littekens hebben nagelaten…
Dapper dat je het bespreekbaar hebt proberen te maken bij je novicenmeester en dat je uiteindelijk eruit bent gestapt!
Zulke erge dingen heb ik zelf gelukkig niet meegemaakt, maar sinds een aantal jaren kom ik niet meer in de kerk, terwijl ik daar zowat mijn halve leven vrijwilligerswerk heb gedaan en ook nog in het bestuur heb gezeten. Zoals mensen daar met elkaar omgingen had niks te maken met respect. Er waren zelfs pastores die respectloos en tactloos met mensen omgingen. Ik kon het niet meer aan. Bij zo'n club wilde ik niet horen.
Het klopt gewoon niet wat daar in naam van God allemaal gedaan, gezegd en beleden wordt. Van de ene op de andere dag heb ik de kerk de rug toegekeerd.
En ik erger me nog dagelijks aan de invloed die de kerk overal heeft en daarmee levens kapotmaakt. Jouw verhaal is daar een voorbeeld van, maar bijvoorbeeld ook het verbieden van anti-conceptie in een tijd van aids. Het kán gewoon niet!
Het opgelegd celibaat is ook zoiets: toen het meldpunt 'seksueel misbruik in de kerk' van start ging werd ik letterlijk ziek van de hoeveelheid aangiften over misbruik door religieuzen en dat was nog maar het topje van de ijsberg… Als iemand vrijwillig voor het cilibaat kiest is het goed, maar als er zulke wantoestanden door ontstaan is het bewezen onnatuurlijk.
Overigens: je zal alle dochters en zonen van priesters op de koffie krijgen: dan is volgens mij Ahoy nog te klein. En dan neem ik de priesters die in het geheim een partner en kinderen hebben niks kwalijk, hoor! Het is absoluut ongezond dat je iemand die een roeping heeft voor het priesterschap daarmee VERPLICHT het celibaat oplegt.
Zo, die frustratie heb ik geuit.
Sorry, maar het moest even…
En natuurlijk weet ik ook dat heel veel mensen ontzettend veel steun hebben aan hun geloof en aan de kerk. En dat is goed.
Maar voor mij hoeft het allemaal niet meer na alles wat ik gezien, gehoord, gelezen en meegemaakt heb.
Zou best wel eens een Trappist willen drinken in een klooster! Dat schijnt te kunnen: een stilte vakantie binnen de muren.
Over een regiem: lees Een lege spiegel van JWvd Wetering maar eens. Misschien staat Zen wat verder weg maar niet minder afzien.
Mooie log overigens.
@Erres: ja er zijn diverse kloosters die altijd plaats hebben voor 'voorbijgangers'. Je kunt daar een weekend of week (of langer soms) mediteren en meedoen met de riten. Erg goed om even afstand te nemen van de haastige wereld en even naar binnen te kijken. Enne… als het dan een Trappistenklooster is, kun je ook nog eens een lekker Trappistje wegwerken. Da's extra lekker.
Gewoon een keertje boeken zo'n stilteperiode.
Jo, had jij zelf in eerste instantie gekozen voor dit leven of was het opgelegd door je ouders? Dat gebeurde natuurlijk ook vaak : in een groot gezin was toch minstens één kind 'voor de kerk'.
Ik vind het altijd zo jammer dat de essenties van een geloof (welk geloof dan ook) ontaarden in dogma's.
Goh Jo, dat is geen prettige ervaring geweest. Fijn dat je achteraf zo goed terecht bent gekomen. Zoals jij het beschrijft lijken het wel middeleeuwse praktijken. Veel van mijn ooms/tantes zijn pastor/zuster en zijn dus erg kerkelijk. De zusters woonden ook echt in kloosters, maar daar ging het toch wel anders aan toe dan zoals Jo het beschrijft. Maar geen haar op mijn hoofd die er ooit aan gedacht heeft om ook het klooster in te gaan. Vroeger werd dat in grote katholieke gezinnen altijd van meerdere kinderen verwacht en had je eigenlijk geen keus. Gelukkig hebben we die keuze tegenwoordig wel.
Fijn dat je eruit bent Jo.
De teksten van Jo vind ik op deze log altijd uiterst interessant om te lezen. Ik heb geen enkel raakvlak met monnikken, of t moet die monnik die ons oma meenam uit Valkenburg zijn die, als je op zn kop drukte, een stevige stijfstaander onder zn pij vandaan liet komen hahaha! jaja, ook jeugdsentiment!
Jo, wat 'fortunate' dat je ogen op tijd geopend zijn destijds. Terwijl je toch met een bepaalde overtuiging/gedachte/ideaal dat leven ooit instapte.
Goed om te lezen dat je 39jaar lang geen reden tot maagzweer meer hebt gehad! Ik vond t erg interessant om te lezen……….
Ik vind dit meer iets voor een weblog voor psychologen c.q. godsdienstsociologen. Wij sentimenters zijn hier al geruime tijd bezig met het ophalen van nostalgische jeugdherinneringen, m.a.w. het idealiserend terugverlangen naar dat wat geweest is, maar ik kan met de beste wil van de wereld (en - voor alle duidelijkheid - uiteraard met alle respect voor en medeleven met gastlogger Jo Pinxt) niet zien wat dit ten hemel schreiende jeugdtrauma te maken heeft met onze jeugdsentimenten. Ik heb géén nostalgische jeugdherinneringen aan of anderszins enige affiniteit met verknipte en seksueel gefrustreerde kloosterbroeders die elkaar het leven zuur maken onder het mom van naastenliefde.
Maar Jo, veel sterkte toegewenst!
Komt wat cru over Paul60 maar daar zit wel wat in ja. je hebt in feite wel gelijk.
Ja, het is geen jeugdSENTIMENT.
Eveneens met t diepste respect voo Jo.
@Paul: je hebt helemaal gelijk en ik heb ook zitten twijfelen om de log te plaatsen, maar omdat ik hem zo interessant vond en je deze verhalen eigenlijk nergens leest, vond ik hem toch wel de moeite waard om hem te plaatsen.
Daarom ook gisteren 2 logjes over echt jeugdsentiment
Reactie Jo,
Nou mijn verhaal roept nogal wat emoties op.Ik weet niet precies tot hoe ver je in jeugdsentiment qua gevoel mag terug gaan.Paul (60)schrijft vanuit een "wij" gevoel en het idealiserend terugverlangen naar wat geweest is.Maar jeugdsentimenten bestaan nostalgisch niet alleen in plezier maar ook uit verdriet.Deze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.Zoals jij het stelt Paul komt weer het kerkelijk dogma verpakt boven drijven,jammer. Voor mijn kloosterleven koos ik vrijwillig,mijn ouders waren na de eerste poging van mijn oudste broer er niet blij mee.(armoede).
Ik kijk niet met wrangr terug,wel hoe het niet moet.Iedere zondag drink mijn trappist en heb in maart 2006 een reunie samen met mijn exconfraters en mijn vrouw in het klooster te Boxmeer.
kijk, als ik dit weer lees dan snap ik dit prima Jo! Het hoeft ook niet zo ver te gaan om de defenitie v h woord SENTIMENT te doorgronden. Maar volgens mij is sentiment verbonden met een positieve herinnering. Maar de reden mbt het plaatsen zoals Rian t omschrijft is gerechtmatigd. Want ik vond 'm ook bere- interessant deze. Op naar de volgende!
)
Echt jeugdsentiment is dit natuurlijk niet, maar het kan voor sommigen een link zijn naar het 'rijke roomsche leven'. En in dat opzicht wel een jeugdsentiment zijn.
Ik heb van horen zeggen dat je beter geen les kon krijgen van nonnen. Ik praat nu over de jaren 50. Wat een valse krengen waren dat(van horen zeggen nog steeds). Zou dat iets te maken hebben met wat Jo schrijft? Hun frustraties afreageren op onschuldige kindertjes in de klas?
Zelf heb ik op de lagere school nog 2 broeders meegemaakt, en heb hier niet over te klagen. Vooral de broeder in de 1e klas was een fijne vent. Ik kom hem nog vaak tegen in onze woonplaats. Hij was later hoofd vd school waar we nu naast wonen en komt af en toe nog langs lopen, hij is inmiddels gepensioneerd, en dan groeten we mekaar heel vriendelijk. Hij is nog steeds de beminnelijke man zoals ik hem als 6 jarige heb ervaren. Zo zie je maar weer, leidt Jo's verhaal toch tot een jeugdherinnering.
Ik kan mij best voorstellen Sentiment dat je getwijfeld hebt deze log te plaatsen, maar inderdaad moedig van je Jo om via dit medium je verhaal te doen. Wellicht stond je voor hetzelfde dilemma met mijn bijdrage over pesten op school, ook een beladen onderwerp, maar het leven is niet altijd een en al vrolijkheid en soms mag je daar best bij stilstaan. Om dan een volgende keer met een luchtiger onderwerp aan te komen.
ho, ff sint maarten is ook niet voor iedereen jeugdsentiment en de schooltandarts evenmin, daarom mogen we anderen wel aan het woord laten, dit beslaat een groot deel van jo's jeugd en ik vind het heel dapper van hem om te vertellen, daarbij ben ik kampioen opmerkingen die nergens opslaan. dus…
Ook ik ben niet in geloof opgegroeid, maar ben er heilig van overtuigd dat je pas in anderen kunt geloven (ook in een god) als je eerst in jezelf gelooft, dat geld met vertouwen enz, enz.
Ik denk ook wel dat je na je dood op een soort van matje wordt geroepen en dat je jezelf moet verantwoorden , daarom probeer ik naar eer en geweten te leven en probeer ik nooit een ander wat aan te doen wat ik voor mijzelf ook niet wenselijk acht…
Ik hoop dat Jo los is van deze praktijken en wens hem in ieder geval het allerbeste……
Mijn moeder heeft in de oorlog als jong meisje samen met haar zus in een klooster gezeten bij de nonnen in Roermond en dit zijn de woorden van mijn moeder na deze ervaring: "Als er een God bestaat, dan zit er geen enkele non die ik gekend heb in de hemel"
Als er opeens niemand meer op logs reageert, dan pas kun je je afvragen waar je mee bezig bent. Sentimenten brengen iets omhoog van eerder toch? Zulke gevoelens kunnen nog altijd spelen. Jeugdsentimenten is toch ook wel een forum dat iets losbrengt en niet altijd even vrolijk. We mogen dan wel denken dat we allemaal een roze jeugd hebben gehad, maar als je even verder graaft weet je dat dat lariekoek is. (Recept lariekoek, anyone?)
Ik dacht juist omdat er zoveel "zuiderlijke" klanten op Jeugdsentimenten zitten, dat het katholieke aspect nogal een rol zou spelen.
@Henny Jane
Eens.
Als je een log niets vindt dan reageer je niet. Ach als we maar lol hebben. Ik heb het in ieder geval wel.
Toedeloe(vrij naar Beau)
Beste Jo,
Gefeliciteerd met je keuze voor de vrijheid, Jo!
Het lijkt zelfs op een soort katharsis zoals je jouw onfortuinlijke lot beschrijft: je liet je niet door de boven-jou-gestelden uit het veld slaan; zelfs niet door een zware operatie als gevolg van de onderdrukking. Je kwam terug, rebelleerde zoals elke gezonde Hollandse jongen in de jaren '60 (wie kan nu nog zeggen dat het alleen in Amsterdam gebeurde?) en na de omverwerping van de interne apartheid, koos je voor een burgerbestaan.
Dit voor de meeste anderen zo vanzelfsprekende, rimpelloze leventje stond voor jou, door alle ellende waar jij je doorheen had geslagen, in het glorierijke teken van herwonnen vrijheid. Misschien wist je door alle beproevingen, zoals achteraan aanschuiven en gevarieerde inzet als factotem, het leven buiten de poort deste meer te waarderen.
Je leeft sindsdien al 39 jaar zonder maagzweer, dus de Amerikaanse wandtegelspreuk "if it doesn't kill you, it makes you stronger" lijkt op jouw fysieke gezondheid zeker van toepassing (aangenomen dat je voor het overige geen klachten van betekenis hebt gehad).
Je schrijft in een reactie op Paul60 dat je verdriet wilt scharen onder jeugdsentimenten, m.i. volkomen terecht. Het biedt, zoals anderen hier ook al schreven, een waardevol contrapunt bij alle zoete verzuchtingen over chocoladerepen (Caramac was mijn favoriet, niet om de smaak trouwens) en melige ABBA-adoratie (no offense).
Ik heb jouw post nóg eens nagelezen en realiseer mij dat positieve nostalgie misschien eenvoudiger te verwoorden is dan verdriet, want eerlijk gezegd is verdriet niet het eerste wat ik met jouw post associeer. Ik lees het als een aanklacht, een terechte zo op het eerste oog want een verbod op studie is m.i. barbaars, maar verdriet proef ik nergens. Ik vind het eigenlijk een tamelijk positief verhaal, zo in retrospect.
Je stapt welbewust in een club waar je grote problemen ondervindt, je komt er goed uit en het leven lacht je toe. Je gaat zelfs naar een reünie met je voormalige confraters. Best positief allemaal, zeker als je zelf in alle vrijheid je keuzes hebt kunnen maken.
Eigenlijk ben ik reuze nieuwsgierig hoe de zaken verder verliepen in het klooster na de "val van de muur". Misschien kun je daar iets over schrijven in deze log na de reünie.
Ook probeerde ik mij voor te stellen wat jij vooraf kon weten over de verhoudingen binnen de muren. Wat was er bekend over de orde? Waren er alternatieven, bijv. kloosterorden met een minder strikte (het zijn de '60-er jaren) hiërarchie?
Tenslotte ben ik ook benieuwd hoe het voor jou mogelijk is (na al die vrije jaren), om in de post van Paul60 een "verpakt boven drijven van het kerkelijk dogma" te lezen? Klinkt dat niet een beetje wrang na zo'n interessant verhaal?
Benieuwd naar nog iets meer sentiment,
vr.groet,
Luc
Beste Luc,
Om met je laatste vraag te beginnen betreffende Paul.Ik ben de mening toegedaan dat niemand het recht heeft voor een ander te bepalen, in dit geval,wat jeugdsentimenten zijn.Doe je dat wel dan laat je die ander niet in zijn waarde en wordt het een stelling of dogma.Hopelijk begrijp je dat ik uit de ervaringen van de katholieke kerk hierin kritisch ben geworden.
Dan nu het antwoord op jouw overige vragen.Het klooster was niet alleen maar kommer en kwel.Daar heb ik mede zelf voor gezorgd.Er waren ook echte klooster tradieties zoals het feest van Onnozele kinderen op 28 december.Op die dag mocht de jongste kloosterling Prior zijn.Voor degene die dit niet kennen,de Prior was de baas in het klooster.Op deze dag was die eer als jongste aan mij gegeven.Nu zat ik aan de hoofdtafel in de refter.De Prior op mijn plaats en werd ik door hem bediend.Ook kregen alle novicen die dag van mij preveleges die zij anders niet kregen,zoals radio luisteren, t.v. kijken en buiten de kloostermuren wandelen.Een andere traditie was vlak voor Pasen in de vastentijd.Oclavis (sleutel).Op die dag mochten alle novicen proberen de Prior op te sluiten en hem pas vrij te laten als hij toezeggingen had gedaan in privileges die wij normaal niet kregen.Denk hierbij aan boter op je brood in plaats van reuzelvet,beleg.Maar ook een wijnavond voor de novicen.Die dag logeerde er toevallig een bisschop in ons klooster en de Prior wilde hem onthalen op een goed glas wijn.Op het moment dat hij de momumentale wijnkelder in duikt,slaag ik erin de deur op slot te draaien.Er word een briefje onder de deur geschoven met eisen.Na enige tijd neemt aan de andere kant van de deur het schreeuwen en tieren alleen maar toe.Immers de bisschop zit met smacht te wachten op een goed glas wijn. Het briefje word na de nodige onderhandelingen ondertekendl weer onder de deur terug geschoven.Vervolgens ontgrendel ik zachtjes het slot om vervolgens met een noodgang er vandoor te gaan.Verstopt in pij achter het forse kolenfornuis in de kloosterkeuken stormt even later de Prior voorbij,schreeuwend, ik heb je wel gezien Joachim.Het komt me duur te staan.
Aan het eind van het noviciaat word door alle geprofeste kloosterlingen( ook broeders) in het geheim gestemd over de novicen of zij wel of niet in het klooster mogen blijven.Dit gebeurd met witte en bruine bonen.Bruin staat voor vertrek en wit blijven.Nooit gedacht dat 1 "witte boon "mijn leven verder zou gaan bepalen.Opgelucht vertrek ik na twee jaar "slot"naar mijn roets in Zuid-Limburg.Mijn wens is ontwikkelingshulp gaan doen op de Philipijnen als leraar elektrotechniek.Maar nee,door de gelofte van gehoorzaamheid word ik gedwongen tot het vak amanuensis aan een middelbare school te Heerlen.Opnieuw subtiel verzet.Ik koop van de 1000 gulden die ik na de dood van mijn moeder geërfd heb en die ik nooit heb afgeven,een bond geruit pak en weiger nog verder mijn pij aan te trekken.Elke morgen tijdens het koorgebed staan daar 49 monnikken in pij en 1 in pak.Natuurlijk roept dit zwarte schaap ergernis op.Echter de exodus begint.Paus Johannes de XXIII is naast Toon Hermans mijn grote voorbeeld.Het klooster word bejaardenoord en ik word overgeplaatst naar Zenderen te Overijssel.Ik kom met drie medebroeders terecht in een kloostergemeenschap als 22 jarige waarvan de gemiddelde leeftijd al ruim boven de 60 jaar ligt.Ook nu word ik weer tewerk gesteld aan een middelbare school te Hengelo als amanuensis.Ik kijk klok van 9 tot 15.00 uur.In mijn burgerkloffie word ik nog meer als vreemde eend gezien.Bovendien heb ik als enige vitrage voor de ramen van mijn kloostercel hangen.Ik bewaar nog steeds een luchtopname van het klooster met mijn vitrage ervoor.Van de moderne Prior krijg ik toestemming boven de oude bakkerij een eigen recreatieruimte op te zetten voor de vier jonge broeders.Het word ons baethok.Radio,netten aan de muren met groen glazen bollen en een kratje bier.Heerlijke zaterdagavonden waren dit.Een leuke annecdote is mijn 22 ste verjaardag.Om zes uur in de ochtend galmt vanonder mijn bed het lied van Boudewijn de Groot, na 22 jaren in dit leven maak ik het testament op vanuit mijn eigen jeugd.
Dit lied helpt mij mede besluiten actief mijn eigen weg te zoeken.Ik sluit mij aan bij de vrijwillige hulpdienst in Hengelo.Vier jaar lang ondersteun ik een weduwe met 7 kinderen in armoede.Mijn kloosterzakgeld,25 gulden per maand gaat naar het gezin.Bovendien neem ik wekelijks met Gods toestemming een flinke voorraad voesel uit de kloosterkelder mee.In de bijbel staat immers wat gij voor de geringste der mijne hebt gedaan,hebt gij voor mij gedaan, en zo is dat.
Wel word ik met regelmaat bevraagd hoe het komt dat ik als een van de weinige mijn zakgeld iedere maand op heb.Mijn antwoord is aan de plaatselijke voetbalclub,waar ik inmiddels ook lid van geworden ben.En ja, die jongens tracteer je af en toe ook op een pilsje.Toch stilt het vrijwilligerswerk mijn sociale behoeftes maar ten dele.Ik besluit tegen de gelofte van gehoorzaamheid in te gaan solliciteren.Ik word in 1968 aangenomen als assistent groepsleider in een kinderbeschermingsinternaat voor zeer moeilijk opvoedbare jongens te Borculo.Een rel in de kloostergemeenschap en uitgevochten tot de landelijke Provinciaal,deze laatste staat weer boven alle Priors in Nederland.Ik mag gaan,mits ik ga inwonen bij de Fraters van Utrecht waartoe het instituut behoort.
Ik voel me als een vis in het water en begin parttime naast mijn werk met de opleiding aan de sociale academie te Enschede.Na twee jaar krijg ik echter van mijn kloostergemeenschap te horen dat zij piloten en zeevaarders niet kunnen gebruiken, immers die leven altijd buiten de kloostergemeenschap.Ik krijg een keus,die geen keus is.Jij komt terug binnen de vier kloostermuren of je vertrekt.Ik besluit te vertrekken,immers die jongens hebben mij nodig.Aan Paus Paulus de VI vraag ik dispensatie aan.Maar wachten doe ik er niet op.Uiteindelijk vertrek ik met sparta brommer,honderd gulden op zak en een doewie doea bankstelletje vanuit het baethok naar mijn eerste kamertje in Borculo.Wat voelde ik mij afschuwelijk alleen en verstoten.
Het leven hierna heb ik met vallen en opstaan moeten leren.Dat is weer een eigen verhaal.Wel kan ik je schrijven dat ik vanaf 1968 in de zorgsector werkzaam ben en al vele jaren als leidinggevende.In september 2006 ga ik met mijn lief nog meer genieten van al dat liefs dat wij al hebben.
groeten Jo
Prachtig verhaal Jo.
Een tante van mij heeft ruim 60 jaar in een klooster in Frankrijk gewoond.
Ze is 86 jaar geworden, iedere dag wijn, goed eten, en natuurlijk naar de missen.
Als GOD in Frankrijk ?????