Ons dagelijks brood
Link naar dit artikel Op donderdag 2 februari 2006 geschreven door Jo Pinxt
Het deeg voor zeven broden werd wekelijks bereid in een schoon geboend wit emaillen kinderbadje door mijn moeder. Met haar stevige knuisten beukte zij in op het deeg en haar trouwring die ik na 56 jaar nog steeds draag bleef er telkens als een soort stempel van eigen product in achter.
Tijdens de bereiding moest en mocht ik assisteren. Melk toevoegen, eieren aan de rand van het badje breken, en tot slot het opgeloste lauwe gist in het meelkuiltje gieten. Naar gelang de kleverigheid voegde ik er vervolgens nog meel aan toe.
Het meel verpakt in bruine zakken van vijf kilo werd betrokken van de plaatselijke bakker. Iedere bakker bakte toen nog warm. Koude bakkers bestonden niet. Die zelfde zakken werden nadien gebruikt voor het ontbijt naar school.
Zodra het deeg stevig genoeg was, werd het ingepakt in een blauwgeruite theedoek en aan de vier punten samen geknoopt. Stok er door en als knapzak sjouw ik de pungel een half uur lopend mee naar de bakker/school.
Als ik bij de bakkerij aan kom, gist mijn buik van het geplukte deeg, immers ook een kindermaag vraagt om voedsel. De geuren in de bakkerij zijn hemels.
Met bewondering kijk ik toe hoe de knechten met hun witte mutsen en blauwe sloof voor met vaardigheid de zwarte geroeste broodblikken met een ovenschieter het vagevuur in mikken. Om half een staat de bakkerswagen met paard en zeven bruine broden voor ons huis. Het bakkersloon wordt afgerekend en de herhaling is volgende week.
Nee, ik was niet gek op het baksel van mijn moeder. Liever at ik witbrood van de bakker zelf. Bovendien ging het aansnijden van dat lange en brede brood door mijn moeder met veel ceremonieel gepaard. Het brood werd eerst tussen de borsten geklemd. Met broodmes werd het daarna gezegend door er met mes een kruisje op te zetten. Daarna gleed het mes langzaam richting borsten (en mijn moeder had die).
Iedere keer als ik dit trauma beleefde als kind vroeg ik mij af wanneer moet ik jou naar de dokter brengen? Nooit dus, de zegening van het brood ging ook op voor de borsten van mijn moeder, immers zij lagen in het verlengde van elkaar.
26 reacties op “Ons dagelijks brood”
Laat een reactie achter
erike: Boerenmeisjes...
heb...
Wat een schitterend verhaal… Mijn complimenten!!!
Hier bij ons in canada zijn de "breadmakers" erg in (heb je die in holland ook?)dus we bakken ons eigen brood al jaren,erg makelijk weinig tijd je gooit de ingredienten op een bepalde volgorde in de breadmaker en de restgaat vanzelf elke dag vers brood.Sins vorig jaar gebruiken we zelfs ons eigen graan.Je mooet het wel binnen 2 dagen opeten anders droog het toch uit want er zitten geen concerverings middelen en andere rommel in.
'Het dagelijks brood' beschreven hierboven:voor mijn geen jeugdsentiment. In welke jaren speelde dit?
@Jo: wel prachtig verteld hoor, net als jouw vorige gastlogs!
Mooi verhaal, maar speelt in een tijd van ver voor mijn jeugdsentimenten, net als die van Joke zeg maar.
In de stad werd weinig "eigen voedsel" bereid. We gingen naar de kruidenier of de Gruyter en daar lag alles op planken en schappen. In blik of in zakken.
Wel maakte mijn moeder zelf de frieten van aardappels die ze zelf sneed en (voor)bakte. De lekkerste frieten waren dat.
Natuurlijk in combinatie met 2 heerlijke spiegeleieren (zie vorige log) en een kneep uit een tube echte Zaanse mayonaise.(ook vorig log)a
Nee, zelf brood bakken deed mijn moeder niet. Nou gebruikten wij wel zo'n twee, drie broden per dag, dus ze zal er ook geen brood in gezien hebben. Dus gingen wij dagelijks naar de bakker en bestelden daar "een wit en een weit". Dat laatste was bruin brood, ik weet niet of ik het zo goed geschreven heb, kent iemand van jullie dit woord? Overigens kocht bijna iedereen zijn brood ongesneden, veel lekkerder eigenlijk, die ongelijkmatige hompen op je bordje.
Mijn moeder vertelde wel altijd vol bewondering over háár moeder, die wel zelf het brooddeeg maakte. Volgens mij ging het daarna naar de bakker, op zo'n zelfde manier als jij het hier zo mooi beschrijft, Jo.
Later heb ik zelf wel eens brood gebakken, en begreep ik de bewondering van mijn moeder. Zwaar werk!
Jo, de wijze waarop jij het brood snijden beschrijft: ik zie het meteen voor me. Uit oude filmfragmenten weet ik dat mijn oma (die al ver in de 70 was toen ik geboren werd) op een soortgelijke wijze brood sneed. Ook zij was een stevige vrouw, met een imponerende boezem! Werd mij eerder altijd geleerd om met een mes altijd van je AF te snijden, presteerde zij het om - net als jouw moeder) naar zich TOE te snijden. Maar het ging altijd goed, niet waar?
Mijn ouders hebben overigens nooit zelf brood gebakken, of het moet voor mijn geboorte zijn geweest. Voor zover mijn herinnering reikt, haalden wij brood bij de bakker: een aantal gesneden tarwe voor doordeweeks, en melkwit voor in het weekend. Mijn moeder noemde tarwebrood altijd grijs brood, nooit gesnapt waarom. Iedereen heeft het toch over bruin? Zelf ben ik dol op heel donker brood, met zonnebloempitten en volkoren vlokken. Hoe grover, hoe beter!
@Jo Pinxt, ik ruik de geur van het warme brood al, als ik je verhaal lees!
Bij ons thuis was er nooit gebrek aan brood, wij hadden namenlijk een bakker aan huis, die hele goede zaken deed.
(zie ook andere log; iedereen bestelde lukraak brood als de goede man aan de deur stond)
Omdat er altijd zoveel brood-voorraad lag in onze kelder, raakte het brood ook snel uitgedroogd (de zak weer dicht draaien was voor ons blijkbaar ook teveel moeite). Heel wat boterhammen belanden zo uiteindelijk in de eendenvijver!
Echt warm brood hadden wij vroeger dus niet. Toen een vriendin van mij op kamers ging, en pal tegenover een warme bakker kwam te wonen, heb ik de schade flink kunnen inhalen hoor.
.
En dan na de schranspartij gauw wat Callanetics-oefeningen doen voor de lijn….alsof dat nog wat hielp
@Jo: zoals jij het beschrijft…loopt mij het water in de mond. Echt een sfeerverhaal. Maar jij moet echt een keer naar het Bakkerijmuseum in Hattem gaan, hoor. Kun je je hart ophalen. Nostalgie nostalgie .
Jo, jouw verhaal komt me bekend voor; mijn oma's en ook de oma's van mijn man deden dat precies zo.
Mijn moeder kocht vroeger brood bij de bakker die aan de deur kwam. En toen die man ermee stopte, werd het brood gehaald bij de bakkerswinkel of bij de supermarkt.
Tegenwoordig bakt mijn moeder wel zelf brood, in de broodbakmachine. Maar dat kruisje en dat snijden: dat doet ze niet. Zij heeft een snijmachine!
Overigens wel een mooie gewoonte: dat zegenen van het brood.
Wat een geweldig verhaal Jo! Ik wist niet dat dat zo kon gaan vroeger: meel kopen bij de bakker en zelf deeg maken en het dan bij de bakker laten bakken. Heel knap geschreven ook.
Bij ons thuis was zelf brood bakken een creatieve bezigheid, zoals ook taart en koekjes bakken dat was. Mijn moeder maakte deeg (wel helemaal zelf, zonder broodmix) en wij mochten daar dan kleine broodjes van maken. Vooral deeg vlechten vond ik leuk. Dat die drie strengen dan samen toch één broodje werden vond ik mooi.
Warm witbrood met boter en suiker, wat was dát lekker.
Bij ons thuis werd alleen krentenbrood gebakken en tijdens lange weekenden ook ander brood wanneer de bakker vanwege feestdagen een aantal dagen niet met zijn kar langs de deur kwam.
Ooit eens maakte dat krentebrood in de oven wel heel erg veel lawaai, tot ma erachter kwam dat het de tennisballen van mijn broer waren die hij daar had opgeborgen. Gep(L)ofte ballen dus!
Altijd werd er ongesneden brood gekocht en ik mocht dan dat lange harde sliertje dat boven op het brood lag eraf peuteren en opeten.
Het snijden werd altijd aan een van de andere familieleden overgelaten, ma zelf haalde uit een brood de meest artistieke vormen behalve een goed lijkende boterham.
Mooi verhaal, Jo!
Zelf bakken ken ik niet van vroeger, maar van nu. ik bak regelmatig zelf brood al dan niet met de bakmachine.
Mijn moeder haalde het brood gelukkig bij het bakkertje, want daar lag ook al het snoep
Bovenstaand herken ik in dit geval dus gelukkig niet hahaha
Bij ons kwam de bakker met een bakfiets aan huis, iedere dag vers brood. En altijd een wit en een bruin. Ongesneden. Mijn moeder sneed niet tegen zich aan maar op een houten broodplank, ze kon heel goed recht snijden (zelf ging ik altijd scheef) en haalde meer boterhammen uit een brood dan een voorgesneden brood had.
Heerlijk vond ik als dinsdag's de bestelling van de boerderij werd thuisbezorgd met echte gezouten boerenboter, een ronde kluit in vetvrij papier. Dan een vers kapje brood met boter en een klein beetje suiker. Lekkerder dan gebak vond ik dat !!
Geen jeugdsentiment.
Toen ik werkloos was, heb ik vaak brood gemaakt. Ook vaak stokbrood voor visite, met veel succes.
Mijn partner tovert nu de heerlijkste broden uit de machine: ongelooflijk makkelijk! Dat zo'n ding kan kneden?!
De prijsvraag voor deze week is echter: hoe maak je zachte bolletjes, want dat weten veel mensen niet!
Mijn moeder hoefde geen brood te bakken want mijn vader was bakker van zijn beroep. Elke dag heerlijk vers brood door mijn vader in De Bakkerij gebakken, erg trots was ik daar op en geen ander had heerlijker brood dan wij hadden. Zweeds wittebrood (in rood met witte zak). Mijn vader is er inmiddels al 12 jaar niet meer, maar de geur van vers gebakken brood (vermengd met de geur van een sigaar en van zijn leren jas) doet mijn maag inkrimpen van heimwee naar hem en de zorgeloze tijd van de jeugd.
Leuke weblog; ik al hem zeker vaker komen bezoeken.
"ziekenverzorgende"
http://ziekenverzorgende.web-log.nl
De periode dat mijn moeder het deeg naar de bakkerij liet brengen heeft geduurd tot ongeveer 1955.Toen kwam er een elektrisch Etnafornuis in huis en bakte moeder dagelijks.Immers zeven broden gingen daar niet in.Krap twee.Het plukken van het deeg onderweg behoorde toen ook tot de verleden tijd.Vaak heb ik het fornuis verfoeid.
@Ziekenverzorgende: ook dat nog een weblog over ons geliefde vak…
Bij Eerste baantje kun je nog iets lezen over Dementie et al.
Gedicht :Bakker Leen.
Ooit bakte hij het brood,
Ik was klein.
Hij was groot.
Het rook lekker.
nu zit de
arme stakker,
in een tuinstoel
van leen Bakker
En ruikt het muf
@Jo, jouw verhaal doet me denken aan de afbeeldingen van Anton Pieck, waarbij je zo'n broodkar ziet tussen de oude huisjes; schitterend beschreven, je ruikt, zoals hierboven al iemand schreef, de geur van vers brood. En dat is een heerlijke geur! Het is natuurlijk wel zo dat Anton Pieck's tekeningen over een tijdperk gaan ver van voor onze jeugd, ook ver voor die van jou, maar ik bespeur zeker punten van overeenkomst.
lang leve de broodbakmachine
@Erres:Hoe maak je dan zachte bolletjes?
Zie je mail!
wie kent er nog het smurfen brood