Gekkenhuis
Link naar dit artikel Op donderdag 8 juni 2006 geschreven door Eric Erres
De samenleving, verzorgingstaat en psychiatrie: een dynamisch samenspel zonder waarheid. Waar zitten we nu? Jeugdsentimenten, en in dit geval waarschijnlijk Jeugdtrauma’s, is geen platform voor een uitgebreid essay, over deze boeiende kant van de mens. Maar voordat ik terug ga naar mijn jeugd, een beknopt beeld. Voor de duidelijkheid: we hebben het over psychiatrie en dat heeft weinig met de Jostiband van doen!
In Italie zijn ooit de deuren van de klinieken open gezet. Patienten moesten integreren in de maatschappij. Dat heeft tot wat problemen geleid…
Nederland begon begin 90, zijn chronische patienten voorzichtig te emanciperen. Dit is uitgegroeid tot rehabilitatie. Achterliggende gedachte is om iedere patient toch een geschikte woonplek en dagbesteding te geven buiten het ziekenhuis. Medewerkers van de klinieken moeten patienten –daar blijft men over praten- buiten, de zorg geven die nodig is. Desnoods uit eigen initiatief (bij zorgmijders). En nieuwe patienten buiten de kliniek houden.
Het ziekenhuis is alleen om kortdurende crises te overbruggen en te behandelen. Geen woonplek meer. Vermaatschappelijking, is het toverwoord, van deze tijdgeest.
Als Vlaardingse kinderen kenden we al heel jong het gekkenhuis. In Delft stond het St. Joris Gasthuis: de psychiatrische kliniek van onze regio.
Geregeld werd er op straat geroepen: “Pas op, of we sturen je naar Delft”. Waar die kennis vandaan kwam, moet als verloren worden beschouwd. Voor zover ik kan nagaan had niemand directe ervaring.
Als student in Delft, fietste ik wel eens langs het Psychiatrisch Centrum en zag dan altijd wel iets vreemd op het terrein of in de tuinen. Kan me niet herinneren dat ik daarmee speciale affiniteit had. En kon me zeker niet bedenken dat dat de plek zou worden waar ik het beste een salaris kon gaan verdienen!
68 reacties op “Gekkenhuis”
Laat een reactie achter
Ik herken het wel, bij ons (in Brabant) werd altijd gezegd: pas op of we sturen je naar Vught, waar dus ook een gekkenhuis was.
Kennen jullie trouwens de uitdrukking als je een gekke bek trok dat je moeder zei: pas op hoor! dadelijk slaat het klokje van Rome, dan blijft je gezicht zo staan! (en je geloofde dat nog ook!)
In het Noorden was dat dan wel "Zuudloaren", oftewel Zuidlaren, maar ik denk dat het eigenlijk "Dennenoord" heette. Mijn overgrootmoeder kreeg een hersenbloeding en toen naar Dennenoord; ze bleef er acht jaar tot haar dood in 1975. Ze was die gehele tijd in de war. Als we haar gingen bezoeken was ik altijd een beetje bang voor de andere patienten, ik vond ze altijd zo onvoorspelbaar en daardoor had ik een beetje kinderangst. Wat je niet kent…
Wij woonde vroeger vakbij delft dus werd st joris er altijd bijgehaald.Bij ons hier in de provincie Alberta is er een "gekkehuis"in de plaats Ponoka,waar toevalig mijn ouders wonen,toen ze een keer bij mij op visite waren gingen we even wat boodschappen doen in de stad,me vader die ook mee was,had ineens "hoge nood"hij gauw achter een paar struiken naast dat gebouw even plassen,komt er natuurlijk net een politie voorbij en die zag het nog ook,hij stopte en vroeg mij wie is dat?Dat is me vader, hij is van Ponoka.Oh zij de police let volgende keer een beetje beter op hem.Daar kwamen we goed van af, er staat hier een bekeuring van $500 op voor wild plassen.
Bart: wat ik me bij "wild plassen" kan voorstellen zal ik hier maar niet schrijven, maar moest wel lachen bij jouw verhaal. Inderdaad krijgen bepaalde plaatsen een "stigma" als er een psychiatrisch centrum huist, vooral als het om een kleinere stad gaat. Met Zuidlaren net zo. Toch frappant.
't Klinkt gek, maar dit onderwerp is toch een beetje Jeugdsentiment voor mij. In mijn dorp staat de st. Willibrordus Stichting, een psychiatrisch ziekenhuis.
Ben er een paar keer binnen geweest vanwege een uitvoering in de aula met mijn turnvereniging.
Verder is de Stichting, zoals wij het in de dorpsmond noemden, bekend van de wat vreemdere mensen, die van het park-achtige terrein afmochten, en in het dorp rondliepen, maar de meeste bekendheid is van de treinongelukken. Zo af en toe sprong er een patiënt voor de trein. Wij als kinderen waren hier heel laconiek over, het hoorde er 'gewoon' bij.
Ik kom uit Rotterdam en mijn moeder zei, als ik vervelend was : "Ga zo door, dan kun je me naar het Delta brengen."
Het Deltaziekenhuis was daar het lokale "gekkenhuis".
Ik had een tante ( geen echte, maar iemand tegen wie ik tante zei : heb je dat nog ? ) die er had "gezeten". Zij woonde in bij een echte tante en was soms ver heen. Ik kan me niet herinneren dat ze echt geholpen werd.
Wij hadden in Amsterdam het Wilhelmina Gasthuis. Een ziekenhuis met op het terrein een verzameling gebouwen midden in een woonwijk omdat het historisch zo gegroeid was.
Op het terrein stonden allerlei klinieken. De vrouwenkliniek, Neurologie enz. Die gebouwen stonden rond het hoofdgebouw, de heelkunde, gegroepeerd. Paviljoens noemde men die met een mooi woord. De paviljoens waren van oudsher genummerd. In de jaren zestig begon men die paviljoens afdelingen met een naam te noemen zoals boven beschreven.
1 Paviljoen is nooit van zijn nummer afgekomen en dat was paviljoen 3. Paviljoen 3 was de kliniek psychiatrie. Tot op heden zeggen Amsterdammers nog dat iemand die gek is dat hij rijp is voor paviljoen 3 en iedere Amsterdammer weet wat daarmee bedoelt wordt. Ondanks dat er een hypermoderne kliniek staat en wordt aangebouwd in Amsterdam Zuid oost(Bijlmer) bij het AMC.
De naam Paviljoen 3 zal nooit verdwijnen ondanks dat er tegenwoordig kleine en startende bedrijfjes in zijn gevestigd.
Joke61, ja Willibrordus was bekend tot in Alkmaar. Bovendien had Castricum Duin en Bosch, er waren in de omgeving "gekkenhuizen" genoeg waar mee gedreigd kon worden.
Henny Jane: wild plassen is een gevolg van het losgeslagen Holland:-). Mensen met een biertje op dachten dat je op straat en in donkere hoekjes wel even kon plassen. Dat werd echter zoveel gedaan dat er overlast ontstond en hiervoor de term wild plassen werd ingevoerd om een bekeuring voor een strafbaar feit uit te kunnen schrijven.
Zoals Bertus al verteld zegt de naam Delta menig Rotterdammer al genoeg. Maar bij ons in de buurt (Zuid) hoorde ik destijds echter ook vaak: die zit in Maasoord.
Ook hadden wij de uitdrukking als iemand gek deed: rustig de blauwe wagen komt zo. Zal wel een ophaalauto geweest zijn.
Of dat nu een andere naam is voor Delta of een ander gekkenhuis weet ik niet, er zijn er hier genoeg
wat je vroeger binnen de hekken van een pz zag, zie je nu binnen de stadsmuren van Amsterdam, want het lijkt er op dat ze alle onbehandelbare psychiatrische patiënten daar hebben losgelaten, je valt gewoon op als je niet gek doet.
@Eline Renée Kleibrink
Beetje vreemde reactie, naar mijn bescheiden mening.
Het is natuurlijk zo dat er meer mensen die het psychisch moeilijk niet meer in instituten zitten, maar meer hun eigen weg moeten zoeken. Dat is geheel volgens de inzichten van de jaren 80 en de bezuinigingen van de jaren 90 zo gekomen.
Overigens is naar mijn mening niet iedereen die er psychisch slecht aan toe is ook meteen gek.
Met de vele drugsverslaafden die los rondlopen, ook in Amsterdam, lijkt het wel of er meer "gekken" vrij rondlopen. Misschien bedoelt Eline dat wel. Haar eerste opmerking:"wat je vroeger binnen de hekken van een pz zag, zie je nu binnen de stadsmuren van Amsterdam, want het lijkt er op dat ze alle onbehandelbare psychiatrische patiënten daar hebben losgelaten" is mij te generaliserend.
Moest vroeger altijd wel lachen om een gekkenhuis. Dacht dat mensen daar hun hele leven sleten, denkend dat ze Jezus of Napoleon waren. Later keek ik er wel wat genuanceerder naar. Zeker toen bleek dat een van mijn zwagers al 15 jaar manisch depressief was. Hij is een paar keer opgenomen geweest in De Gelderse Roos (ik geloof in Oosterbeek) en heeft een tijdje begeleiding gehad in Lunteren (bij ook zo'n soort instelling). Uiteindelijk heeft het niet geholpen. Zes jaar geleden heeft hij zelfmoord gepleegd. De schok was heel erg groot, maar achteraf is het voor mijn zus een bevrijding geweest, hoe 'gek' het ook klinkt.
Wat ik hier hoor over Zuidlaren en Delta, geldt in Haarlem en omstreken over Vogelenzang en (vroeger) Santpoort-Noord (PZ-Prov.Ziekenhuis). "ik ben rijp voor PZ/Vogelenzang", hoorde je vaak.
Met PZ heb ik in zoverre te maken gehad dat de patiënten die zich daar vrijwillig hadden laten opnemen (en dus ook 'naar buiten'mochten)regelmatig aan de balie van de bank waar ik werkte kwamen.
Soms was ik toch wel erg blij met dat kogelvrije glas:spugen, dreigen en op het laatst een verwarde zeeman die met een grote hamer het glas begon te bewerken.
Het probleem was de dienst van PZ die de mensen dan zou moeten komen weghalen als je belde: dat duurde vaak (te)lang.
Na de man met de hamer heb ik overplaatsing aangevraagd, trouwens, dat werd me iets te eng.
In onze contreien was het: jij hoort in Den Dolder!
Ikzelf had een tante die regelmatig "opgenomen" werd, zoals dat dan een beetje besmuikt gezegd werd.
Als ze niet opgenomen was, kwam ze wel eens op visite. Gezien hoe er altijd over haar gepraat werd vond ik dat als kind best eng.
Maar er was niets engs aan, het was gewoon een leuk mens die het hart op de tong had en veel lachte.
Ach ja, wie waren er nu gek, die "buiten" waren of die "binnen" zaten.
Wie het weet mag het zeggen..
Op mijn agenda vroeger had ik een sticker, was een soort spiegeltje met de tekst:
"Ooit een normaal mens ontmoet?"
"En beviel 't?"
Dit topic doet me sterk denken aan een liedje: 'they're coming to take me away'. Weet niet wie de artiest is, maar als ik het vroeger hoorde kreeg ik er gelijk beelden van mensen in dwangbuizen bij. Terwijl het vaak allemaal best wel meevalt, heb nog een tijdje in een PZ als verpleeghulp gewerkt en doorgaans met veel plezier.
@Jacqueline
de 'zanger'was Napoleon the Fourteenth
In de jaren '70 had je de zogenaamde antipsychiatrie; patienten werden mondiger na jarenlange onderdrukking. Omdat ik zelf enige tijd nauw verbonden geweest ben met de psychiatrie ben ik tot de conclusie gekomen dat patienten eigenlijk hele gewone mensen zijn; mensen met drankproblemen, mensen met huwelijksproblemen of mensen die van tijd tot tijd psychotisch zijn en als er ze daarna weer uitkomen soms weer gewoon kunnen functioneren. Buiten de poorten van het "gekkenhuis" lopen vaak veel gevaarlijker gekken rond, denk aan vandalen of mensen die zomaar vrouw en kinderen vermoorden. Dat is gebeurd in Zoetermeer vrij kort geleden. Ik word soms wel eens boos als mensen zomaar iemand voor gek verklaren. Je praat dan wel over mensen die ook gevoel hebben. Iemand met een psychose is helemaal niet gek maar tijdelijk even de weg kwijt.
Gelukkig wonen psychiatrische patiënten tegenwoordig, onder begeleiding in de woonwijken. Vanwege mijn werk kom ik regelmatig bij deze cliënten aan huis. Niks engs of geks mee, kan me dan ook helemaal vinden in de bovenstaande tekst van @Frank.
Ik werk ook wel eens met mensen met (ernstige) pyschische klachten en ook zij willen wel eens 'normaal' worden behandeld.
En trouwens….wat is normaal?
@Rich67: Daar zeg je wat, wat is normaal? De stichting Pandora heeft een spiegelende poster waarop staat: "Ooit een normaal mens ontmoet? En…beviel 't?"
Wat een hoop mensen vaak ten onrechte denken is dat schizofrenie hetzelfde is als het hebben van een gespleten persoonlijkheid. Niets is minder waar! Gespleten persoonlijkheid is het meervoudig persoonlijkheidssyndroom en dat is iets totaal anders dan schizofrenie. Helaas is dat een bijna onuitroeibaar misverstand wat de patientenvereniging Anoiksis al jaren probeert te ontzenuwen.
Voor meer info: raadpleeg de website van de patientenvereniging van chronisch psychotische mensen of mensen met schizofrenie, http://www.anoiksis.nl
Verder heeft ieder mens het recht in zijn of haar waarde te worden gelaten en is pure onwetendheid over "gekken" vaak de oorzaak van veel misverstanden.
Schizofrenie is trouwens een ziekte die weinig met je geestelijke vermogens te maken heeft; men zegt wel eens dat de grens tussen genialiteit en krankzinnigheid heel klein is! Als voorbeeld noem ik de prachtige film A beautiful mind met Russel Crowe in de hoofdrol. In deze op waarheid beruste film speelt Crowe de rol van een hoogbegaafd man die lijdt aan schizofrenie en desondanks toch de nobelprijs voor wiskunde in de wacht weet te slepen. Hij heeft last van waandenkbeelden en hallucinaties, waardoor hij denkt dat hij voor de geheme dienst werkt.
Ik moet ook opeens denken aan dat liedje van Alice Cooper: How you gonna see me now. Waarin hij dus bang is na een opname opeens door de mensen met andere ogen te worden gezien, terwijl hij natuurlijk nog steeds dezelfde is. Iemand die bijv. zijn been breekt gaat ook naar het ziekenhuis om te genezen. Heel normaal dus!
Ik kan m.b.t. het onderwerp schizofrenie het boek 'Ik heb je nooit een rozentuin beloofd' van Hannah Green aanbevelen. Echt een prachtig verhaal om te lezen.
@ Frank, dat liedje van Alice Cooper vond ik als kind al heel mooi……nu met jouw uitleg erbij, vind ik het nog mooier. Ik houd wel van liedjes die eens niet gaan over verliefdheden en hormonen
Bij ons in Twente zei men altijd "Alle gekken, zitten in Rekken…maar of daar ook een kliniek staat, geen idee (dacht altijd in Raalte)
Ik had ook een tante die "labiel" was, meerdere zelfmoordpogingen had ze ondernomen (overleefd), en ze werd dus ook vaak opgenomen in het "gekkenhuis". Daar werd vaak misterieus over gedaan in de familie. Ik was te jong om het te bevatten. Uiteindelijk strandde het huwelijk van deze tante (en overleed ze)en moesten de drie kinderen plotselong verdeeld worden over andere gezinnen (vader zat op zee en liet verstek gaan).
Zo kwam er, toen ik een jaar of vijf was, ineens een grote zus bij ons wonen van 12 jaar (eigenlijk dus een nicht). De andere kinderen werden bij de huishoudelijke hulp in het gezin opgenomen.
Een psychiatrische ouder heeft een zeer grote inpact op het leven van de kinderen. Verschrikkelijk om als gezin zo uit elkaar gehaald te worden en in een "vreemd nest" terecht komen ;(
Ik vind dat dit eigenlijk geen goed onderwerp voor een log is.
"gekken"zijn ook mensen en dienen alszo danig respekt te hebben en daar dan een log over teschrijven, nee dit vind ik niet van goede smaak getuigen
@ Jonge opa…ik vind dat de meeste mensen toch met respect reageren op dit onderwerp. En het begrip "gekkenhuis" kwam ook in mijn jeugd voor, dus kan het hier toch "gewoon "besproken worden, dacht ik zo?
@Sandra67: mee eens. Het is meer voor kinderen om er om te lachen, en dat zijn we immers altijd geweest. Tegenwoordig hoor je ook bijna nooit meer het begrip 'gekkenhuis'. Dat woord is daarmee toch eigenlijk een vorm van sentiment.
@ Jonge opa
Gekkie!
(sorry kon het niet laten)
@Jonge Opa: ik leg je feedback volledig naast me neer.
Heb je de log en de reacties wel gelezen?
Anders maar ff mailen.
Die verhuizing van de bossen en de duinen naar de stad heb ik zelf meegemaakt. Vele van mijn patienten zijn daar blij mee ; je wordt niet uit je vertrouwde (woon)omgeving weggehaald en weggestopt.
Een nadeel heeft het echter wel ; hier in Amsterdam is op iedere straathoek drank en drugs te verkrijgen, verlokkingen waar zoekende en labiele mensen soms geen weerstand aan kunnen bieden.
Met alle gevolgen van dien….
Gedicht: VivoManie
Door de gangen van de Vivo
ging het vreselijk gerucht
dat er gekken van de Poortweg
uit het huis waren gevlucht.
Het gebeurde wel eens vaker
als een vreemde werd gezien
dat een huisvrouw paniekeerde
en het gonste van: Misschien…
Maar nu wisten ze het zeker,
want die engerds op de straat,
brulden als ontsnapte apen
vanaf gisteravond laat.
Toen agenten arriveerden
en hen aansprak op gedrag,
bleek een vrijgezellenfeestje
Vivo's praatje van de dag.
Mooi Joep, zoals altijd!
Vroeger hing er volgens mij een hele waas om zulke inrichtingen. Bij ons was Ermelo het meest dichtbije "gekkenhuis" en zo werd dat ook echt door iedereen genoemd.
Als er al een verhaal vandaan kwam, dan was het heel eng en er sprongen altijd veel mensen voor de trein in die buurt. Meer wist ik er als kind niet van.
@Eric Ik vind dit log wel passen.
Als kind hebben wij allemaal met het "gekkenhuis" kennis mogen maken op wat voor manier dan ook.
Het lijkt hier wel een "gekkenhuis" zei mijn oma als er om de haverklap gebeld werd en ze naar de deur moest en tussendoor ook nog de telefoon moest beantwoorden.
Gaat het bij mij zo te keer dan zeg ik "'t lijkt hier wel een hoerentent."
Dus een pikanter log kan altijd nog komen Jonge Opa !
Wij hebben allemaal in onze kindertijd "mensen in de war" ontmoet.
Die lieve Mevrouw Zo-en-zo liep ineens in haar onderbroek op straat.
Die kalme Meneer Die-en-die , zomaar in een boze bui gooit hij de ruiten van de tuindeuren in met een dik boek.
De achtergronden werden ons niet verteld, onze ouders wisten best wel waar het om ging.
Na zo'n voorval werden ze opgenomen in Rozenburg, mijn moeder en oma noemde die inrichting "rusthuis", mijn opa "krankzinnigengesticht".
Op nummer 10 woonde een man alleen, op een dag zette hij de gaskraan open en omdat hij Rozenburg net niet haalde , wordt er thuis over " suicide" gesproken.
Vandaag komen de kinderen veel meer in aanraking met zwakzinnigen, komt niet alleen door drugs- en drankmisbruik ook omdat zij niet meer opgesloten worden alsof het misdadigers zijn.
Toch hoop ik niet dat Nederland dezelfde fout gaat maken zoals Italie heeft gemaakt, het is niet te realiseren, zij hebben bescherming nodig.
"laten wij maar gewoon doen dan doen we al gek genoeg".
Ineens komt na het lezen van deze log en de reacties hierop een bij ons in de buurt wonende Indische dame inmijn gedachten. Mensen keken altijd een beetje raar naar haar, ze liep op herenschoenen en was vreemd gekleed. Mijn moeder deed vrijwillegerswerk in een wijk en dienstencentrum en op een zekere ochtend zat deze dame bij ons thuis. Het bleek dat ze in een Jappenkamp had gezeten en daar de meest vreselijke dingen had meegemaakt en daar niet goed over kon praten maar wel een heel groot borduurwerk had gemaakt er over dat was haar manier om het een plaats te geven. De boodschap die ik daaruit geleerd heb is oordeel nooit te snel over een ander.
@Elly: mensen in inrichtingen hoeven niet per defenitie zwakzinnig te zijn; ik zei al, van genialiteit naar krankzinnigheid is maar een hele kleine stap!
Elly: natuurlijk gaat het hier niet om misdadigers maar om mensen die inderdaad beschermd moeten worden tegen zichzelf en anderen: zelf kunnen ze dat niet doen om een heel scala van redenen. Heb een tijd voor de Minister van Gehandicaptenzorg gewerkt hier in NZ en haar kantoor zat pal naast een werkplaats voor intellectuele gehandicapten, die af en toe aan de deur kwamen voor een praatje; later zag je ze op het openbaar vervoer. Degene die zich niet "konden gedragen" op de bus (mensen aanraken) werden vervoerd met taxi of minibus.
Ik vind dit een goed log.Ik heb zelf nix toe te voegen.Maar alle reacties, meest uiteenlopend.
heel boeiend.
BTW: dit was mijn 25ste gastlog…
Gefeliciteerd @Eric Erres!!
Ik heb de mijne nooit geteld, net even gedaan, 't duurt nog even voordat ik bij de 25 ben. Maar dat gaat zeker dit jaar nog gebeuren.
De diversiteit van onderwerpen van de gastloggers blijft mij trouwens verbazen.
wij hadden het over 'Zelzate' (net over de grens)
Sorrie lieve mensen dat ik ff weg was, maar ik was dus aan t verhuizen en het is echt een gekkenhuis hier. Bij ons in Eindhoven zei men:"Als da zo door goat dan zitte zo in de R.P.I.!" De Rijks Psychiatrische Inrichting dus. De RPI. Iedereen in eindhoven zegt dat nog steeds. Intussen heet het allang de Grote Beek hier, maar de RPI-term heeft weinig glans verloren. Ik dacht ook dat daar gekken zaten: mensen met een wekker om zn pols gebonden met een zakdoek en dan denken dat dat een horloge is en zo.
Ook ik woon in het dorp van 'de Willibrordus… ben daar nog wel eens naar voetbalwedstrijden geweest bij 'Stabilitas' (de voetbalvereniging van 'de stichting')… tamelijk énge ervaring… dan rijd je na afloop op je fietsje terug door het werkelijk prachtige park, hoor je overal de nachtsloten 'aanspringen' - 't klinkt misschien gek, maar je gaat dan toch nét even iets harder fietsen en wat meer om je heen kijken - hoe geconditioneerd kan een mens zijn?
Er wordt op het terrein van 'de stichting' best veel georganiseerd en ze gaan nu op een deel van het terrein onwijs mooie appartementen voor 'starters' bouwen… zal wel iets van integratie zijn of zijn er minder 'gekken'!?
pff, ik ben ff weg en meteen is alles re-decorated! binnenkort heb ik t weert huis en ben ik weer frequent aanwezig, lelijk qua looks of niet. Ik laat je niet in de steek Rian!
)
$teven1970, wanneer is de house-warming party, maak er maar meteen een barbecue van. Hoe laat worden we vanavond verwacht
@ Aidan……..dat moet echt verschrikkelijk zijn geweest, in die jappenkampen. Heb in mijn jeugd ook verschillende verhalen gehoord van mensen die z'on leven in een jappenkamp overleefd hebben. Zwaar getraumatiseerd, vertonen veel van deze exkampbewoners, erg afwijkend gedrag (althans in onze ogen)
Zo woonde er op een flat in de buurt een vrouw, die kwam NOOIT haar flat meer uit. Af en toe werd ze gesignaleerd, verstopt achter de gordijnen, als ze even naar buiten keek. Wat een hel, nooit meer naar buiten durfen.
Ook had ik in de brugklas een leraar geschiedenis waar iedereen als de dood voor was. Hij had echt heel eng gedrag. Kon zo ineens voor je gaan staan, met zijn gezicht op enkele centimeters van de jouwe, en dan keihard je iets vragen waar je meestal geen antwoord op had. De geruchten gingen dat hij als kind in een jappenkamp had gezeten. In de brugklas hadden we geen idee wat het precies inhield, maar afgaande op dat enge gedrag van die man, moest het vreselijk geweest zijn.
De leraar heette Boonstoppel, maar wij durfte hemniet zo te noemen, omdat we dachten dat dat een scheldnaamwas (hij had notabene stoppels op zijn hoofd)
Ook deed het gerucht de ronde, dat men als straf in de jappenkampen, de haren niet geknipt mochten worden, ondanks de luizen die men had. Dat was dan ook de reden dat deze leraar zijn haar zo kort droeg.
Dit is absoluut jeugdsentiment. Ik heb mijn jeugd nl. doorgebracht op het terrein van de psychiatrische inrichting waar mijn vader werkte. Ons huis stond op het terrein, mijn vader werkte met psych. patiënten, onze hulp in de huishouding was een van de patiënten etc. Eén ding hebben mijn ouders ons van jongsaf aangeleerd: respect hebben voor mensen die ziek zijn!! Bij ons werden er geen grappen gemaakt over de bewoners van de inrichting. Zoals mijn vader zei "gekken vind je vooral buiten de inrichting". Een enkel klasgenootje mocht niet op het terrein komen van haar ouders, dat heb ik nooit begrepen. Opgenomen moeten worden is een drama, zoals elke ernstige ziekte een drama is. Grapjes over 'oh, woon jij in W..giechel, giechel" kon ik niet waarderen. (Of, als ik een enkeltje voor de trein naar W kocht: "je komt toch wel terug, he? Ha ha" ) Ik heb ooit een werkstuk gemaakt over ex-psych. patienten en schrok van de discriminatie die hen ten deel viel. Ik had de poster "ooit een normaal mens ontmoet en … beviel het?" dan ook op mijn studentenkamer hangen.
Een hele lieve vriendin van mij had een geschiedenis die ze me niet helemaal wou vertellen. Vermoedelijk had het met incest of anderzins sexuel misbruik te maken. Door haar verleden werd ze een "draaideur" patient bij Duin en Bosch en St. Wiilibrord. Ik heb haar in beide ziekenhuizen regelmatig bezocht en daardoor een andere kijk op de bewoners gekregen als die welke je je in je jeugd eigen maakt. 9 van de 10 patienten zijn gewone mensen waar tijdelijk iets mis mee is en zitten daar om alles voor henzelf weer op een rijtje te krijgen om weer in de 'normale' maatschappij mee te kunnen draaien.
Helaas is het mijn vriendin niet gelukt. Toen mijn vrouw en ik pas samenwoonde kwam er een telefoontje dat ze een ongeluk had gehad. Haar auto was bij een spoorwegovergang in het Heilooerbos geschept door een trein. Zo heeft ze de rust gevonden die haar in het leven niet gegund was. Met deze gemeenplaats troost ik me maar.
Dit neemt echter niet weg om als ik iemand in mijn oren onzin hoor verkondigen te verklaren dat iemand weer eens vergeten heeft paviljoen 3 af te sluiten.
Snikken en grimlachjes deze log.
In mijn woonplaats was het Zon en Schild waar je naar toe zou moeten als je "gek" deed. Bij mijn ouders was het de Willem Artnzstichting in Den Dolder. Mijn vader werkte daar.
Werken…zei hij er altijd bij. Dat mensen niet dachten dat hij patient was.
Mijn vader nam vroeger ook wel eens patienten mee. Ik herinner me een man die uren kon praten over een touwtje en een konijntje. Als jong kind begreep je niet waar hij het over had. Wel dat hij niet helemaal "goed" was.
Vakantiewerk heb ik zowel op Z&Z als bij de WA-stichting gedaan.
Ik heb toen leren inzien dat iedereen daar patient zou kunnen zijn.
Ook viel me op dat de inrichting van de terreinen bijna identiek was.
Later kreeg ik werk waardoor ik op alle terreinen van ziekenhuizen en psychiatrische instellingen kwam.
En weer viel me op dat zoveel van die terreinen:
a. altijd bij spoorlijnen lagen
b. altijd verscholen in een bosrijke omgeving lagen
c. Ver weg van de maatschappij lagen.
Nog later werd mijn vader accuut opgenomen op Zon en Schild. Kon hij meteen door naar de isoleercel.
Had hij zijn hele leven geroepen dat hij in een psychiatrische instelling WERKTE…nu was hij patient. Of client zoals men dat Politiek correct noemt.
Bij ons thuis werd altijd gesproken over het gekkenhuis. En altijd met mooie en liefdevolle verhalen over hun patienten. Mijn vader had zoveel plezier in zijn werk en zijn contact met patienten.
Het deed me ook enorm veel om toen niet voor mijn werk met een aktetas het terrein te betreden maar als kind van en ondanks alles meteen de weg te weten op dat bosrijke terrein. En mijn vader nu als patient te moeten ontmoeten.
Nu zit hij alweer een tijdje in alweer een enorm mooie bosrijke omgeving. Nog steeds client te wezen.
Vaak zijn mensen die om wat voor reden dan ook zijn opgenomen hele lieve mensen die eigenijk te goed zijn voor deze boze wereld en helaas zijn er zieke geesten die daar misbruik van maken. Soms vraag ik me wel eens af wie zijn er nu werkelijk "gek"? Buiten de poorten lopen mensen rond die er veel erger aan toe zijn en met wie ik liever niets te maken heb.
@ citroenvlinder
ik ben getroffen door je verhaal wat moet dat een ontzettende klap voor jullie geweest zijn.
alsnog sterkte.
verder valt het me wel op dat de toon van dit log serieuzer is geworden sinds ik mijn stelling heb gedeponeerd.
Ja, jonge opa, in de psychiatrie heet dat een waan.
Dream on!
Eric
ik weet niet of je een psichiater bent of zo maar ik vid wel dat jongeopa gelijk heeft
@ Eric…..zullen we jonge opa en bram dan maar samen in de waan laten!
Jonge Opa ik begrijp je reaktie niet zo. Wat bedoel je met enorme klap of heb ik het mis?
Mensen die in zo een instelling komen zijn ziek alleen niet qua lijf, maar qua geest. Dat is wel jammer, maar om nou te spreken van klap gaat mij wat te ver.
Het Delta Ziekenhuis zit hier om de hoek en de tijd dat daar mensen werden vastgebonden aan bed en werden platgespoten is nog niet eens zo lang geleden. Tja de meeste bewoners lopen hier gewoon los op straat en door het dorp. We kennen ze wel en velen groeten ons en krijgen de groeten terug. Op de een of andere manier ben je eraan gewend geraakt.
PS. "Maasoord" is inderdaad hetzelfde als Delta…
ik heb geen moeite met dit onderwerp in jeugdsentimenten vroeger werd er op deze manier naar de pschychiatrie gekeken , ik ben een ex psychiatrisch patient heb me er voor geschaamd omdat vooroordeel van vroeger ,had nooit verwacht dat het mij zou treffen , het was een zware tijd maar ben er sterker uit gekomen en heb er heel wat levenservaring aan overgehouden
Ik denk dat in alle steden waar zich een psychiatrisch ziekenhuis bevind of in de onmiddellijke omgeving, er altijd wel de een of andere kreet over werd geuit.
Bij ons in Den Haag was de kreet “Die is ook rijp voor Rozenburgâ€geuit.
Dat sloeg op de ramaerkliniek “Oud Rozenburg†aan de Oude Haagweg in Den Haag.
Iets verder aan de overkant was de Vredestein fabriek Als kind moest ik met de bus bij mijn vader wel eens brood brengen. In verband met een hoog smal bruggetje verminderde de bus zijn vaart, bij het passeren van Rozenburg. Met angst keek ik dan naar het grote park waarin zich het grote neoclassicistische buitenhuis met zijn bijgebouwen bevond. Ik had gehoord dat daar gekken zaten en hoopte dat er niet een was ontsnapt om bij de halte waar ik uit moest stappen mij op stond te wachten. Tja, kindergedachten. Iemand die vreemd deed werd al gauw als gek betiteld. En dan behoorde je in krankzinnig gesticht te zitten.
Al deze oude benamingen behoren inmiddels tot de verleden tijd. Je werd al als gek betiteld als je aan alzheimer leed of de eerste tekenen van dementie zich openbaarde.
Ik heb zoiets van dichtbij meegemaakt.
Mijn oom Hannes was een supervader. Altijd in de weer met zijn kinderen.
Niets was hem te veel. Was je fietsband lek? Even naar oom Hannes die verhielp het euvel direct. Ook zijn kleinkinderen verafgode hij. In zijn vrije spaarzame uurtjes knutselde hij graag aan zijn trots een knalrode brommer. De eerste tekenen dat er iets niet in orde was openbaarde zich na hun verhuizing. Midden in de nacht stond hij op. Rolde het vloerkleed op en zei. “kom op we hebben nu lang genoeg gelogeerd we gaan weer naar ons eigen huisâ€.
Het werd steeds erger. Hij werd een gevaar voor zichzelf en anderen. Hij werd opgenomen in Oud Rozenburg. Hier achter slot en grendel ging het snel achteruit. In zijn laatste levensjaar zakte hij weg, in een eigen wereldje, en had met de buitenwereld niets meer te doen.
Samen met zijn dochter heb ik hem in Oud Rozenburg opgezocht.
Stil zat hij voor zich uit te staren en reageerde nergens op.
Mijn nicht hield hem een chocoladereep voor, dat gaf reactie.
Blij greep hij er naar en keek haar toen heel even aan.
Mijn nicht leek van alle kinderen het meest op haar moeder.
Aarzelend bleef zijn hand halverwege steken en streek bedachtzaam over haar blonde haar.
Even flitste er een blijk van herkenning in zijn ogen alsof hij naar een herinnering zocht. Zoekende tastte hij met zijn ogen het gezicht van zijn dochter af, maar al snel doofde die blik en gleed naar haar uitgestrekte hand. Gretig pakte hij de chocoladereep aan.
Als een kind zo blij peuterde hij de wikkel open. Ons totaal vergetend viel hij weer terug in zijn eigen wereldje dat voor niemand toegankelijk was.
Het bezoek was afgelopen en we moesten gaan.
“Dag oom Hannesâ€, zei ik en gaf hem een zoen. Hij reageerde totaal niet en hield zijn reep angstvallig achter zijn rug, alsof hij bang was dat ik hem af zou pakken. Bij de deur draaide ik me nog even om, en keek naar hem. Met een gelukzalige glimlach zat hij zijn reep te verorberen. Op zijn gezicht een uitdrukking als van een kind.
Hij was geworden waar hij zijn hele leven zo van hield en zoveel voor had gedaan, een kind!
Een kind wat nog blij kon zijn met een snoepje. Met dichtgeknepen keel dacht ik, wees gelukkig in je wereldje en droom er maar van, dat als je later groot bent je een mooie glimmende rode brommer zal hebben. Dan zal ik je helpen hem op te poetsen. Droom maar zo veel je kunt, want de mooiste dromen zijn kinderdromen. De rest is bikkelharde werkelijkheid, en daar bent u nu van verlost.
Men lacht (huilt) als men herkent. En herkenning was er genoeg! Anja
@Anja: dat heb je heel mooi verwoord; ik kreeg er zowat een brok van in mijn keel, dat meen ik oprecht en dat is precies wat ik eerder schreef over dat die mensen eigenlijk te goed zijn voor deze boze wereld.
Dank je wel Anja voor deze mooie woorden, het heeft me echt geraakt!
anja. Kippenvel en een snik achter in mijn keel. Hoe vol liefde heb je dat geschreven.
@Anja: interessant, de scheiding tussen dementie en waanzin.
In mijn jeugd omgeving werd dementie op oudere leeftijd onderscheidden van gekte. Werd Seniel genoemd.
Wat gekte was, wisten we minder.
@Frank en Roefel dank voor jullie reactie. Het doet me goed. Heb er ook moeit mee gehad om het te schrijven.
@ Eric, Ja je hebt gelijk. dementie bij ouderen werd dikwijls seniel genoemd. Ook wel kinds. Dat laatste sloeg zeker op mijn oom. Alleen was hij nog helemaal niet zo oud.
Mijn tante en oom hebben een zoon en kleinzoon op een afschuwelijke manier verloren.
Dit heeft bij mijn oom waarschijnlijk zijn ziekteprobleem veroorzaakt. Hier kwam hij niet meer overheen. Hij trok zich terug in de veiligheid van het weer kind zijn. De verbijsterende werkelijkheid van het volwassen leven werd hem teveel. Mijn tante, zwaar hartpatiënt, kon hem niet meer de baas. Midden in de nacht wilde hij, omdat hij het koud had, de kachel aanmaken, alleen er was geen kachel. In het nieuwe huis hadden ze centrale verwarming.
Gevolg een uitgebrande keuken. Hierop werd door buitenstaande buren direct gereageerd met: Die is gek, hij wilde het huis in de fik steken. Maar mijn oom was niet gek. Overmand door verdriet liet zijn gezonde geest hem in de steek en wist hij af en toe niet meer wat hij deed.
Op het laatst herkende hij niemand meer uit zijn volwassen leven en keerde terug naar zijn jeugd. Kinds? Seniel? Dementie? Alzheimer? Gek? Er is nooit een goede verklaring gevonden voor zijn ziek zijn. Ter observatie werd hij in Oud Rozenburg opgenomen. In verband met zijn (gevaarlijke?) escapades kwam hij op de gesloten afdeling terecht. Waar hij volgens mij, ik schrijf nu anno jaren 70, niet thuis hoorde en een paar maanden later aan een hersenbloeding overleed. Oom Hannes, ik zie hem nog verkleed als Sinterklaas mijn huilend zoontje op schoot tillen. Met zijn onnavolgbare gevoel voor het angstige kinderleed, wist hij hem direct te troosten en stil te krijgen. Waarop even later mijn zoon lachen en een knuffel voor Sint van zijn schoot afgleed. Zijn dierbaren, de dokters en Oud Rozenburg waren niet in staat om zijn leed te verzachten. Ik hoop dat hij daarboven wel die troostende schoot heeft gevonden. Was hij gek? Nee! Hij was: Gelukkig Eindelijk Kind.
@Anja, tja, het past niet om na al die jaren de DSM er bij te pakken… Dank voor je mooie bijdrage en de verklaring van Gek…
In de loop der jaren is de kennis zeker wel toegenomen, betere medicijnen, verpleging én de ECT is terug. Daarnaast een betere ambulante (na)zorg.
Desondanks is niet alles te genezen. Misschien maar goed ook…
In Oegstgeest, omgeving Leiden, is Endegeest een begrip. Enkele fusies later heet het alweer een tijdje 'Rivierduinen', of het moet alwéér veranderd zijn.
Volgens mij komt het ook voor in een boek van Jan Wolkers. Hoogst waarschijnlijk 'Terug naar Oegstgeest'
@Aidan & Sandra67: Klopt inderdaad dat in die jappenkampen de meest verschrikkelijke dingen zijn gebeurd. Ik heb het geluk (nou ja) gehad enkele overlevenden van de 2e wereldoorlog in de Pacific (Indonesië) aan het praten te hebben gekregen, maar wat er toen allemaal over me heen kwam is niet iets om vrolijk van te worden. Nagels die uitgetrokken werden (zonder verdoving natuurlijk!), mensen die ondersteboven gekruisigd gemarteld werden terwijl de gehele familie moest blijven kijken totdat de gekruisigde is doodgebloed, zwangere vrouwen waarbij de buik werd opengereten met een mes of zwaard en op deze wrede manier abortus werd gepleegd. Hier in Europa was de oorlog zwaar, maar de Japppen waren echt buitengewoon wreed. En dit is natuurlijk nog maar het topje van de ijsberg. Wat de mensen nog het meeste pijn heeft gedaan is terwijl ze altijd in de oorlog voor de Nederlandse vlag hebben gevochten, ze eigenlijk na de oorlog in de steek zijn gelaten door Nederland. De mensen waren niet bepaald welkom en er was totaal geen begrip voor hun leed. Het toppunt was echter dat de japanse keizer hiroïto (zeg maar de japanse variant op adolf hitler) toegestaan werd een staatsbezoek te brengen aan Nederland! Een regelrechte schande natuurlijk en ik vraag me af of adolf hitler ook zo welkom was geweest in Nederland als hij nog geleefd had? Hoezo gebrek aan inlevingsvermogen? Jaren later is ijskoud een nieuw staatsbezoek gepland door de regering. Ditmaal kwam de zoon van de japanse keizer en werd overlevenden die wilden protesteren op alle mogelijke manieren de mond gesnoerd. Zo werden enkele mensen die toch wilden protesteren naar een heel afgelegen plek ver van de oorspronkelijke route en de televisiecamera's gewezen. Een eenmalige uitkering van 2000 gulden (een smerige afkoopsom volgens velen) werd door Wim Kok opgedrongen om alles gladjes te laten verlopen, want de japanners mochten niet voor het hoofd gestoten worden. De achterstallige soldij (loon) waar de soldaten (en hun familie) uit die tijd eigenlijk nog recht op hebben werd met geen woord over gerept. Het gaat hier dan ook om vele duizenden guldens per persoon, want ze zijn nooit uitbetaald voor hun geleverde arbeid in dienst van de staat. Financiele compensatie van de oorlogsslachtoffers? Misschien wel voor dat deel wat in Nederland en Duitsland de oorlog heeft meegemaakt, maar niet voor de (Indische) Nederlanders die onder de japanse bezetting heeft geleden. De meeste oorlogsslachtoffers uit de Pacific waren na hun slechte ontvangst hier te trots om een oorlogsslachtoffer uitkering aan te vragen. De enkeling die toch een aanvraag deed voor een oorlogsslachtoffers uitkering, werd vaak deze uitkering geweigerd onder het mom van: U heeft geen schriftelijk bewijs dus kunt U niet echt bewijzen dat U daadwerkelijk de oorlog heeft meegemaakt. Trauma bovenop trauma dus voor deze mensen…zal Nederland ooit leren van de in het verleden gemaakte fouten?
@ Andrew….bedankt voor je verhaal, heel aangrijpend!
Net als Roefel en Joke61 ken ik de Willibrordusstichting, ik woon er zelf vlakbij in een toch wel hele nieuwe wijk met veel plezier en heb dus regelmatig ook dat deze mensen naar mij zwaaien en dan zwaai ik terug! Of ze roepen: Alles goed???? En dan antwoord ik altijd terug met : Ja hoor, dank je!
Als kind zijnde was ik doodsbenauwd voor deze mensen, waarom weet ik niet en nog steeds niet eigenlijk want ik werk ook thuis bij psychiatrische patienten en die wonen dus zoals Joke61 zei in een woongroep zelfstandig in een huurwoning. Het zijn drie mannen van oudere leeftijd en het zijn echt schatten en ze zijn altijd enorm blij als ik “hun huisje weer eens na kom lopen of het nog netjes is”.
Ze komen geestelijk wat kinderlijk over en dat praat ook best gezellig en makkelijk als je weet wat je zelf moet zeggen en vertellen.
Tijdens de theepauzes komen er heel wat gezellige praatjes los, natuurlijk wordt er wel eens gevraagd aan mij (vond ik wel lachwekkend)of er thuis goed gezorgd wordt voor mij door mijn mannetje…..anders zouden zij dat wel willen doen en laatst zei er eentje: Ik zou je zo graag in een doosje willen doen, schattig he?
Het is net hoe je ermee omgaat en ze weten heel goed tot hoe ver ze kunnen gaan bij mij, niks engs aan hoor, nee, aandacht vinden ze juist enorm belangrijk en gezellig en ze houden vooral niet van haasten want dan raken ze van slag af! Als je aan ze vraagt of ze even de keukentrap willen pakken omdat ik de ramen ga lappen vechten ze erom wie hem dan voor me neer mag zetten
Ze helpen me wel en dat moet ook, ik help ze met dingen die ze moeilijk vinden zoals bijvoorbeeld stofzuigen precies ook in de hoeken en niet alleen erom heen, en zo maak je er gezellige uurtjes van. Ik maakte er laatst wat leuks van: Zo, even wat spinnetjes verwijderen met de stofzuiger…..WAAAT! zei een van de mannen, maar dan gaan ze dood!!!!
Hij zei dat zo zielig dat we de spinnetjes samen gewoon de deur uit hebben gezet, zo in de bosjes buiten in de struiken….nou, had je die gezichten moeten zien, zo blij, de spin was weer thuis………………
En zo kan ik wel uren doorgaan…..ik vind het fantastisch dat ik het mag doen, om wat te betekenen voor een ander want er is al zo weinig tijd voor deze mensen