Leren lezen
Link naar dit artikel Op zondag 16 juli 2006 geschreven door Frank Faber
Welk kind is er niet mee grootgebracht; het leesplankje? Er zijn diverse varianten, maar de bekendste is die van Cornlis Jetses die leefde van 1873 tot 1955.
De woorden van die leesplank zijn als volgt:
aap noot mies wim zus jet
teun vuur gijs lam kees bok
wei-de does hok duif scha-pen
Alles geschreven met kleine letters en elk woord had een bijpassende illustratie getekend door genoemde Jetses. Het leesplankje zoals hier boven beschreven werd gebruikt van 1910 tot begin jaren ‘70
Ik heb ook met die methode leren lezen, maar voordat ik op de lagere school kwam kon ik al een beetje lezen dankzij diverse leesboekjes zoals “Een stapje verder”. Het eerste wat een kind leert lezen/schrijven is zijn eigen naam en mijn jongste zusje kon op vijfjarige leeftijd al haar eigen naam schrijven, maar dan in spiegelbeeld!
Toen ik op de lagere school leerde lezen had ik het al vrij snel door, mede dankzij die leesboekjes die ik vantevoren kreeg. Ik kwam trouwens pas op mijn zevende in de eerste klas en toen we gingen verhuizen en ik in de tweede klas op een andere school terecht kwam, heb ik op die nieuwe school nog net de houten banken met ingebouwde inktpotten meegemaakt. Het jaar was 1968.
Woordjes schrijven gebeurde in een schrift met extra horizontale lijntjes en ons werd geleerd netjes binnen de lijntjes te schrijven.
Mijn eigen handschrift is niet bepaald mooi te noemen, maar het is wel leesbaar. Behalve aan elkaar, schrijf ik soms ook met blokletters; in feite heb ik twee handschriften.
Ik heb eerlijk gezegd geen flauw idee of er heden ten dage nog met leesplankjes gewerkt wordt; wie het weet mag het zeggen.
Heb jij vroeger ook het aap-noot-mies leesplankje meegemaakt of de boom-roos-vis variant? Ben benieuwd naar jullie ervaringen.
72 reacties op “Leren lezen”
Laat een reactie achter
Boom-roos-vis-vuur (of zo), was het bij mij (start lagere school in ‘73).
Aap noot mies op school, maar mijn oma leerde me thuis met 5 lezen omdat ik als decemberkind pas met ruim 6 jaar naar school kon (aug. 1965). Dat leren lezen met 5 vond men vroeger bijzonder, maar hier in NZ gaan kinderen naar school met hun 5e verjaardag en leren dan direct ook lezen. Op de kleuterschool (vanaf 3 jaar) wordt geleerd de naam te schrijven.
Wat Frank zegt over die twee verschillende handschriften: het koordschrift was bij ons verplicht, maar heb ook blokjes leren schrijven. Ik weet nog dat men aan je handschrift kon zien of je in de jaren ‘50, ‘60 of ‘70 had leren schrijven en er was ook een regionaal verschil, zelfs een linie stad en platteland. Het koordschrift was er eerder “uit” in de Randstad…klopt dat??
In NZ nooit leesplankjes gezien, wel plastic stripjes met letters en lettergroepen.
b-oo-m r-oo-s vis v-uu-r
dat staat mij nog bij. Het was diep weggezakt, maar toen mijn dochters naar groep 3 gingen kwam hat weer helemaal terug. Wij mochten(moesten) in de 1e klas deze woordjes maken met letters uit onze letterdoos. Wie had deze ook? Een soort letterbak met een deksel. Allemaal vakjes met daarin kartonnetjes met letters. Het hele ABC + AA, CH, EE, EI, EU, OO, UU. Helaas had ik de gewoonte op alles te kauwen, zo ook op deze kartonnetjes. Binnen de kortste tijd stond bijna overal mijn tandafdrukken in en was het karton verbogen en gekreukeld. Later, in de hogere klassen kauwde ik altijd op onze houten kroontjespennen, vaak tot er maar een stompje over was.
Leuk onderwerp Frank, want we hebben er allemaal wat mee.
Ik weet niet meer hoe ik zelf ( in 1968 ) heb leren lezen.
Wel hoe ik zelf kinderen heb leren lezen : ik heb nu al jaren groep 8 maar heb een aantal jaren groep 3 ( klas 1 ) gehad en we werkten toen ook nog met b-oo-m , r-oo-s, v-i-s.
Je leerde met deze methode een woord per dag : boom,roos,vis,vuur,mus,pim hoorden bij het verhaal “Duimeliesje” dat dus ook over de week heen verteld werd.
Deze methode heet “Veilig Leren Lezen” ( VLL ) van Zwijsen en is ontwikkeld door frater Caesarius Mommers.
Er heeft jarenlang een katholieke versie van VLL bestaan met verhaaltjes met een katholiek tintje.
De slimmeriken zieden na twee dagen : “Nu ik b-oo-m en r-oo-s kan lezen kan ik oo-m, r-oo-m en b-oo-s maken.” Die hadden de truc dus snel door. Want technisch lezen is natuurlijk een truc.
Deze vorm van lezen heet technisch lezen : het verklanken van de woorden.
Moeilijker is het begrijpend lezen waarbij kinderen vooral moeten begrijpen wat ze lezen en daar ben je jaren mee bezig.
Voor een leerkracht is het een nauwkeurig proces waarbij je snel fouten maakt en we zeggen weleens dat de beste leerkrachten in groep 3 moeten ( vandaar dat ik nu groep 8 heb )
De school waar ik nu werk ( en veel anderen ) gebruiken nog steeds VLL in de m-aa-n, r-oo-s, p-e-n versie. Maar het principe is niet veel veranderd.
Ik ben een beetje een frik want ik zit op zondagmorgen om half 7 over mijn werk te schrijven … wilde alleen mijn mail even lezen en kruip nog even lekker onder de wol.
Was je zus soms linkshandig?? Die kinderen schrijven vaak in spiegelschrift.
Ik kon ook al lezen toen ik naar school moest. Wij hadden het aap-noot-mies plankje thuis met van die ronde rode blikjes waar de letters in zaten,een grote met hoofdletters en kleine letters zaten in een kleiner blikje.
Ik had 2 oudere zussen die graag schooltje speelden en ik was dan natuurlijk de leerling.
Ik wilde dan ook altijd boekjes lezen. Het nadeel was dat ik me het eerst lagere-schooljaar vaak heel erg verveelde
In mijn eerste klas heb ik leren lezen met het Aap-Noot- Mies. Als kind sta je er eigenlijk niet zo bij stil dat je lezen leert. Het leren lezen ging, bij mij althans, vanzelf. En ik vond lezen en schrijven altijd één van de leukste vakken.
Als je de beurt had bij het hardop lezen in de klas, proberen foutloos en zonder hakkelen te lezen. En proberen net zo mooi te lezen als de juf.
Ik herinneren me nog heel goed het klassikaal opdreunen van het Aap-Noot-Mies, de juf (een kreng) die met een lange houten aanwijsstok de woorden één voor één aanwees op de grote Aap-Noot-Mies naast het bord en bij het laatste woord ‘Schapen’ moest de nadruk heel erg op ‘pen’ vallen. Waarschijnlijk werd er te vaak ‘Schape’ gezegd.
Halverwege de eerste klas kregen we een gekleurde plastic letterbak. Het kleine rode,ronde,doorzichtige bakje met kartonnen lettertjes verdween. Ik kreeg een blauwe bak, gevuld met plastic lettertjes, keurig gesorteerd op alfabet en een paar vakjes voor de au-ou-ei-ie. Ik heriner me dat ik de ‘y’ een gekke letter vond, we hadden die nog niet gehad en ik kon toen nog niet bedenken hoe die zou klinken.
En de ‘au’, ‘ou’ en ‘eu’ vond ik ook heel ’spannend’.
In blokletters schrijven heb ik nooit geleerd, alles moest aan elkaar met lussen en haakjes. Wat ik toen geleerd heb is er flink ingebakken, ik schrijf nog steeds met lussen en haakjes, wel natuurlijk her en der wat lusjes aangepast.
@Coosje: ook wij speelden thuis graag schooltje. Stoeltjes op een rij, schriftjes erbij, nakijken, en dan hele grote krullen maken, net zoals de juf deed! Over wie de juf mocht zijn werd regelmatig geruzied.
Coosje was me voor, ik wou al zeggen: is je zus soms links?
.
Ik kan me niet herinneren hoe ik heb leren lezen, het aap-noot-mies zegt me helemaal niets. Ja ik weet dat het vroeger zo ging, en ik zal daarop geen uitzondering zijn geweest, maar ik weet er niets meer van. Eén ding staat me nog helder voor de geest: de eerste dag dat ik naar de eerste klas ging (nu groep 3). Er stonden 4 zinnetjes op het bord (ik kan ze nu nog opdreunen, dus dat weet ik nog wel), en sommigen konden er al wat van lezen. Dat vond ik maar raar, waar hadden ze dat dan geleerd?
Mijn zoontje van 5 kan ook al zijn eigen naam schrijven en herkent al wat letters. Hij is er dus wat sneller mee dan ik
@Coosje & Mama Carla: nee, mijn zus is niet linkshandig!
Ik ben ook van de boom-roos-vis-generatie. Je begon met leren lezen en schrijven in de eerste klas (toen de kleuterschool apart was en je naar de grote school ging). Best spannend, die eerste klas. En lezen is mogelijk mijn allergrootste hobby geworden. Ik las vanaf 9/10-jarige leeftijd altijd ’s avonds in bed. Vooral ’s zomers, als het lekker lang licht bleef, zoals nu. En dan ’s ochtends wakker worden bij het geluid van merels en weer naar school…
Hahaha, ik ben ook van de generatie van boom, roos, vis, vuur. Ik had het lezen en schrijven al snel onder de knie, volgens m’n moeder (ik weet dat zelf niet meer) las ik in de 1ste klas (nu groep 3) al moeiteloos de ondertiteling van de televisie op…
Geen idee wat de methode was waarmee ik heb leren lezen.
Er ging wel een wereld voor me open, denk ik, eindelijk kon ik ook wat mijn grote broers en zussen konden: lezen en schrijven, en ik deed het graag en veel.
Op de school van mijn dochter gaan ze in de kleuterklassen al in op de interesses die het kind toont, zodoende kon mijn dochter al lezen voor ze naar groep 3 ging. Ik vind dat wel een goeie manier. Van mezelf kan ik me nog wel herinneren dat het klassikale werken niet ideaal was. Sommigen bleven achter, anderen verveelden zich omdat ze de stof allang onder de knie hadden en toch gelijk op moesten gaan met de rest van de klas.
Op 4 september start ik in mijn verse groep 3 met de nieuwe methode van Veilig Leren Lezen. Moet de handleiding er nog maar eens flink op na lezen want kinderen leren lezen gaat niet vanzelf. @ Jammer Bertus dat we niet meer op dezelfde school werken. Je was een voortreffelijke meester in groep 3! Afgelopen week hebben “mijn” nieuwe kinderen het woordje “ik” geleerd. Ze denken nu dus dat ze al kunnen lezen Het is rond de Kerst heel leuk om te zien hoe het lezen zich ontwikkeld heeft.Zelf heb ik leren lezen met de boekjes die begonnen met “An en Moe”. Ik moest met een grijs en een rood potlood de woorden schrijven met behulp van een overtrekblaadje. Hoe het verder ging heb ik geen idee meer van. Het was 1964. Ik vind het nog steeds leuk om oude schoolboekjes te verzamelen.
Wij leerden lezen met zgn. leeskaarten. Ik ken er nog een paar uit mijn hoofd, een van de eerste was “kees gaat naar school. Piet gaat ook mee. Moeder is in huis. Zus is bij haar”en “Het is vier uur. Hoor je de bel gaan. …… Wie kijkt daar om de hoek?” We zongen het ook. Ik ben al jaren naar zo’n kaart op zoek, heb er nog nooit een kunnen vinden (heb ook nog nooit van iemand gehoord die ook met deze kaarten leerde lezen. We knipten eerst de woorden los en maakten er zinnen van, daarna de letters om woorden van te maken. Herkent iemand de kaarten en weet iemand toevallig door wie ze werden uitgegeven?
Natuurlijk met aap, noot mies en de boekjes waren er ook op aangepast en de schoolbanken… Ze werden wel ieder jaar een beetje groter, maar het bleven tweepersoons banken met twee inktpotten en een gleuf voor de pennen. Heel af en toe werd in een van de inktpotten rode inkt gedaan, Indische inkt werd dat genoemd. Als ik Oostindisch doof hoor, dan denk ik gelijk aan die rode inkt.
@Masja: He die zinnetjes vind ik heeel bekend. De eerste 4 zinnetjes die op het schoolbord stonden waren:
Hans gaat naar school
Juf is er ook
Moe is in huis
Ans is bij haar
Ik weet niet meer hoe ik heb leren lezen, maar misschien was het ook wel met die kaarten.
Ik heb leren lezen met boom, roos, vis, vuur enz. en dat was in 1968. Het verhaaltje van duimeliesje wat Bertus beschrijft staat me wel wat bij! Onze juf kon prachtig tekenen op het schoolbord en daar stond een boom opgetekend met een riviertje en daar dreef duimeliesje in een notendopje op.
Voor zover ik me herinner was duimeliesje een heel klein meisje die in een notendop sliep, ze belandde per ongeluk in een rivier of iets dergelijks en kwam uiteindelijk nog wel goed terecht?
Misschien kan Bertus het verhaaltje nog vertellen?
Poeh Sentiment da′s lang geleden : het is een bekend sprookje van Andersen en staat op http://tinyurl.com/nxakg
Ik maakte ook een bordtekening erbij.
@Bertus: ik heb de link in je reactie herschreven zodat-ie minder lang is.
Wow! Duimelijntje. Nooit meer aan gedacht, maar ik zie het plaatje met dat meisje in die walnoot zo voor me.
@bertus jij bent een goede didact.
Leuk Frank, de leesplank, ik heb ook zo leren lezen.
@ Roefel JA!!! de letterdoos, die hadden wij ook, in mijn herinnering bruin en op gezette tijden zei de juffrouw, “zo we gaan onze letterdoos opruimen” wat inhield dat we gezamelijk de letters op de juiste plaats in de doos moesten opbergen. En denk je de ramp eens in als ie viel. Verder ook de boom roos vis methode gehad.
@ Frank Faber dat boekje ‘Een stapje verder’ had ik ook, het was een serie van 4 deeltjes heteerste heette geloof ik “Ik lees al”.
@Aidan: dat boekje zou ik graag nog eens willen zien voor de herinnering, het was een boekje met, ik meen zwart-wit illustraties met een beetje rood en geel. In elk geval een typisch jaren ‘60 boekje (ben zelf van 1960) Er kwamen raadsels in voor; wat zit er in deze zak? Lucht..en het loopt door het dorp en komt toch niet vooruit? Een weg!
Boom roos vis vuur… dat was mijn methode. Ik wist dat er een verhaaltje bij hoorde over een klein meisje, iets met Duimelotje of zo. Dus dank, Bertus, nu weet ik het weer!
De letterdoos, met al die kleine dingetjes waarop de afzonderlijke letters stonden, dat vond ik echt fantastisch! Uuuuren mee gespeeld en vond het jammer dat ik niet zoiets thuis ook had.
Dat verhaal van duimeliesje herinner ik me nog goed. Niet alleen t verhaal maar ook t dekor waarin mij dit verhaal in 1976 werd verteld. Pim was een kabouterprins en met Pim erbij kwam t alemaal goed. Ja, zo’n hardkartonnen plaatje van een elf achtig meisje in een ponnetje slapend in een notedopje.en op de rug van MUS vloog ze en in ide roos werd ze geboren geloof ik. maar gewoon de sfeer van hoe t was nieuw op de grote school en dat je dan dat verhaal kreeg en aan de hand daarvan leerde schrijven…wauw! te gek! Ik weet nog dat de juf B-OO-M op een lang velletje had staan en dat de hele klas dat mee moest doen hardop als zij een letter omdraaide die dus zichtbaar werd voor de klas en die zei je dan. en de B heeft geen klank zo werd geleerd. dan moest je je mondje alvast in de stand doen (’tuit je lippen steven, tuit je lippen’)om BOOM te zeggen maar als je ‘Buh’ zei, (want zo spreek je de klank van een B toch uit)dat was fout! Heel gek maar mijn basisschool jaren herinner ik me nog echt heel heel goed. OOk hoe je dan de wereld in kijkt, heel mooi om dat nu zo te kunnen plaatsen. HERFST was t eerste moeilijke woord. En na t boom roos vis vuur mus pim rijtje, kregen we nog Sam (een olifant) en oom weet ik nog. en de kabouters Dop en Wip hahahahaha! wie kent ze nog? En je eerste zinnetjes van MOE IS LIEF. En mbt de letters in t algemeen, die moest je ook niet uitspreken als bijvoorbeeld de V, dat was niet de VEE maar de ‘vvvv’. De klank dus. en plus en min mochten we niet zeggen maar eraf en erbij. dus sommen hardop klonken met je smurfenstemmetje :”negen eraf drie is zes”. Ook al die boekjes van methodisch schrijven en die kaart in de klas met de grote en kleine letter van het ‘aan elkaar schrijven’. Heel trots was ik met de haast chronische hanepoot onderaan mijn rapport: Steven kan schrijven alsof het gedrukt staat. De juf uit de 2de heeft goed werk afgeleverd want ik word vandaag de dag nog vaak gecomplimenteerd met mijn mooie handschrift. Ik heb vele handschriften overigens.
Ik wilde ook ong ff melden dat t eerste woordje dat danny, mijn broer, als dreumes kon schrijven was ELVIS en PIS. hahaha. op sommige binnenkanten van deksels en dozen van MB spelen zie je t nog staan: PIS met al dan niet de S in spiegelschrift.
aapnootmieswimzusjetteunvuurgijslamkeesbokweidedoeshokduifschapen ratel ik nog als 1 woord op. mijn broer en ik hadden dit leesplankje als place med. (schrijf je dat zo?) PLEESMET zeg je zonder na te denken. Dus iedere ochtend onder ons bordje Bambix en later Brinta (met een scheutje gazeuse he!) deden we wie t snelst dat rijtje kon opnoemen. ook van de plaatjes droom ik nog makkelijk ieder detail. DOES vond ik altijd gek. Je noemt je hond toch geen DOUCHE?! Een zwarte poedel die je Douche noemt, dan moet je wel heel iets heftigs geslikt hebben. en die vage streepjes bij schapen en weide vond ik ook raar. trouwens die witte hond heette Kees. Nooit v e keeshond gehoord en ook dat vond ik dus stom. ik dacht:”Ja, dan kun je bij GIJS en TEUN en zo ook allemaal wel honden afbeelden die zo heten zogenaamd. Hier mn hond DOES, KEES, GIJS, TEUN, en nog drie teefjes MIES, JET en ZUS da’s een ZUS van JET. Das een set dus, een jetset. Of m;n hond WIM. afijn, ik typ nu maar gewoon ff hoppaaaaa uit de losse pols mn gedachtes van hoe ik toen zat te denken ooit in een grijs verleden.
en vloeipapier em die velletjes met lijntjes om onder je blaadje te leggen en de plakplaatjes…ach, ik zou zo weer die 6 jaar overdoen. misschien wel de mooiste tijd van mijn leven. alleswas gewoon leuk en alles was interessant. Ik was echt een spons!
oja, wij hadden ook een letterdoos. prachtig vond ik dat. met sinterklaas kreeg ik ooit een stempeldoos, van die rubberen lettertjes die je in houders kon doen, en stempelen maar! ja, daar had ons mam niet bij stilgestaan. die zooi mettie inkt. daar ging je goeie goed haha!
Aap noot mies ken ik wel maar volgens mij meer van plaatjes dan dat ik er ooit mee gewerkt heb. Boom roos vis vuur ken ik wel maar dan van mijn kinderen. Geen idee hoe ik heb leren lezen ik kon het gewoon. Ik denk dat ik gewoon door het voorlezen heb leren lezen. Kon toen ik drie was het boekje “en de dief zei hap” helemaal uit mijn hoofd. En wel zo overtuigend dat mijn vader mijn moeder uit de keuken riep met de woorden. An kijk nou eens ze kan lezen, nou al lieten ze de koppen in de krant zien kon geen letter lezen.
Op de kleuterschool schijnbaar leren lezen, montesorri onderwijs, want toen ik naar de grote school ging ben ik gelijk naar de tweede klas gegaan.(ik ben van 5 december dus een late leerling) waarschijnlijk daarom het leren lezen niet meegekregen.
Lezen is nog steeds een van mijn grootste hobbys en ik heb gelukkig twee kids die ook van lezen houden. IK heb ze ook altijd voorgelezen al vanaf drie maanden
ik denk dat ze daar hun liefde voor lezen en hun grote woordenschat aan over hebben gehouden.
@Bertus op school leer je het meest als je een enthousiaste leerkracht hebt met veel liefde voor het vak maar ook voor kinderen en zo te lezen bezit jij beide
@Steven1970 nou ook hier is duidelijk te merken dat je goed met woorden kan omgaan zag je bijna zitten aan tafel. het doosje met letters ken ik weer wel en ook de rubbere stempeldoos heb ik menig uurtje mee zoetgebracht. Ben het dan ook direkt met je eens dat die, voor mij vijf, jaren hoorde bij een heel mooie tijd.Dat van die spons zeiden mijn ouders ook altijd tegen mij ik moest overal het waarom van weten en wel net zolang tot er geen waarom meer was, ik heb mijn nieuwsgierigheid naar alles doorgegeven want de kleuterjuf van mijn jongste zei precies hetzelfde over hem.
Steven. Dop en Wip? Serieus? Wie verzint zuks nou? Ik moest het doen met Mik en Mak, Wipneus en Pim, Pluk en Plok. Ik wil ook Dop en Wip.
Na de boom-roos-vis periode moest er natuulijk ook nog echt gelezen worden. Vaak met leesmoeders. Zo heb ik toen een aantal delen van Pim, Frits en Ida van Godfried Bomans gelezen. Via google net wat informatie gevonden…
“Wat willen jullie eten?” vraagt Ida.
Het antwoord hebben ze van te voren afgesproken.
“Flensjes,” zeggen de jongens.
“Goed,” zegt Ida, “flensjes dan maar.” Ze doet het beslag in de drie pannetjes, die ieder zo groot als een gulden zijn. Het pruttelt en sist en al gauw zien ze drie zwarte pluimpjes rook. De jongens kijken ademloos toe.
“Het is maar een weet,” zegt Ida, “mannen zijn zo onhandig.”
ans en hans
ans en hans en moe
Zo begon het boek waarmee we in de eerste klas gingen lezen. En ik vond het maar gek, dat ging toch nergens over, wat waren dat nou voor onvolledige zinnen, er gebeurde niks in. Ik had als kleuter al leren lezen en de leesles was dus behoorlijk saai.
roefel: serieus Dop en Wip. diegene die dat verzonnen heeft moest in zn vuistje gelachen hebben! tja Dop en Wip. Om Wip moesten we toen ook al gniffelen.
tja puk en muk, mik en mak, wipneus en pim. pluk en plok ben ik nooit tegengekomen….
boom roos vis vuur … pim …lief
daar heb ik mee leren lezen geleerd 1972 in noordbrabant. En bij dat woord “lief” kregen we allemaal een rood hoofd.
Mijn zusje leerde 2 jaar later in Gouda lezen met aap noot mies…. en dat vond ik nou altijd zo leuk, zo ECHT oud-nederlands.
Ik heb een paar jaar geleden een aap noot mies CDRom in Nederland gekocht en daar hebben mijn man en kinderen Nederlands lezen mee geleerd
@Bertus bedankt het verhaaltje van duimelijntje is weer helemaal helder nu voor me
Ik heb met dit aap-noot-mies-plankje en de bijbehorende losse oranje letters nog lezen geleerd in 1971 op een, zoals we nu zouden zeggen, ouderwetse school: het gebouw en de sfeer dateerden onmiskenbaar uit de jaren ‘50; de verzuurde oudere onderwijzeres voor wie de invoering van de VUT te laat kwam completeerde het beeld. Ik heb maar één jaar op deze school gezeten: het jaar daarna was de gloednieuwe lagere school in onze eigen nieuwe wijk gereed en zo begonnen voor mij ècht de jaren ‘70: niet alleen was er de boom-roos-vis-methode, maar ook handwerkonderricht voor jongens, waar macraméeen werd onderwezen door een blije mevrouw in alternatieve jurken.
Er waren vroeger twee versies van leesplankjes.Het Hoogeveen’s leesplankje van omstreeks 1955 met aap, noot, mies enz.
De katholieken scholen gebruikte tussen 1945 - 1967 het leesplankje van G.Becker. Dit begon met aap, roos, zeef enz. Beide leesplankjes kwamen qua vormgeveing overeen. De lettertjes zaten eveneens in een metalen doosje.
Aap - Noot - Mies ja ja ook ik heb het moeten leren.Het zit nu nog feilloos in mijn hoofd want ik heb het verrekte ding pas geleden nog helemaal geborduurd voor de kinderkamer van een vriendin.
oude films en foto’s gezocht van leren lezen en schrijven.
Leuk om jullie verhalen te lezen. Voor een documentaire ben ik op zoek naar oude filmbeelden en foto’s (jaren 60/70/80) van kinderen die leren lezen en schrijven met de methode Boom Roos Vis. (zie weblog boom roos vis)
Leuk Jeroen die afbeelding van die letterdoos
Ik had een blauwe.
Ik heb zelf leren lezen met Boom Roos Vis. Toen ik laatst die wandplaten zag met de boom de roos en de vis, sprongen de tranen in m’n ogen. Is dat jeugdsentiment? De methode is in 1958 ontwikkeld door frater Ceasarius uit Tilburg en vanaf 1960 op de markt gekomen0. Kinderen die vanaf 1954 zijn geboren maken dus kans dat ze met die methode hebben leren lezen. De Fraters van Tilburg hadden een eigen drukkerij, later is dat uitgeverij Zwijsen geworden.
Ik herinner me nog die schriften waar je tussen de lijntjes moest schrijven. die lijntjes stonden om en om, verder en dichter bij elkaar. Het smalle stuk was voor de lange letters.
bekijk schriftje
bekijk schriftje
Ik kan me nog het schriftje herinneren met ongelijke lijntjes. De dunne stukken waren voor de lange letters
boom, roos, vis, vuur,mus,pim,kees, miep, daar ben ik ook mee begonnen en vond dat hartstikke leuk! Mijn jongste dochter heeft in groep 3 geleerd: ik, maan, roos, vis, sok, pen, teen en zo doet groep 3 het nog steeds, zij zit nu in groep 8 alweer! En ook de oudste (hoor ik net) was zo begonnen.
@Jeroen, je link doet ‘t niet
Ik dacht dat je tussen de dunne lijntjes moest schrijven en de grote lijnen onder en boven dat dunne lijntje waren voor de lussen van bijv. de ‘k’ of ‘j’
@ Jeroen: bij mij deden de links het wel.
@ Steven 1970: Wat een geweldig verhaal, dat lange. Ik heb zelf een paar jaar voor een basisschoolklas gestaan, en het ging precies zoals jij het beschrijft. Dat van ‘erbij’en ‘eraf’ in de rekenles was ik vergeten. Jouw geheugen is echt een goudmijn, en je vertelt het zo grappig.
Mooi ook, die observatie over de naam van Kees. Ik had een Blauwe Maandag, maar die stemming is nu over. Bedankt.
voor het lezen van de weblog over het tot stand komen van de film “boom roos vis”
probeer in je browser te typen:
http://www.boomroosvis.blogspot.com
groeten, Jeroen
@judith boom roos vuur vis enz. kan ik mij nog goed herinneren. Toen mijn kinderen op de basisschool zaten heb ik namelijk ongeveer 6 jaar aan moederlezen gedaan. Ieder jaar weer hetzelfde. Zelf heb ik in 1959 lezen geleerd met An en Moe.
@Jeroen, kan het schriftje (nog) niet vinden op je site, andere info erg leuk. Ben zelf nog van het Aap-Noot-Mies tijdperk.
Heb m’n schrijfschriftjes gezocht: normaalschrift, methode voor het schrijfonderwijs op de lagere school door Dr. J. Altera.
Heerlijk schriftjes van oa de 2e klas, met daarin stempels of soms een poësieplaatje van de juf.
plaatje van schriftje
Hij doet ‘t
Was het de bedoeling van dit schriftje om de letters over te trekken?
Dit noemen ze railsletters. De bedoeling is om tussen de lijntjes te schrijven en te beginnen bij de opening. Die railsletters herinner ik me nog wel. Voor deze film heb ik veel mensen gevraag naar hun herinneringen aan leren lezen, maar het merendeel kon zich er niks van herinneren. Hier lees je natuurlijk alleen de mensen die er wel herinneringen aan hebben.
Ja de railsletters herinner ik me ook nog wel, Het bestond uit verschillende lijntjes, het ene stond wat dichter op het lijntje dan waar je de letters tussen moest schrijven (1 breed, 1 smal), dat lijntje wat er dan kort op stond was voor de b en p enz. die mochten dan tot dat lijntje komen, goh ik zie mijn schriftje weer zo voor me!
Wij hadden allebij de plankjes thuis,maar niet op school.In de eerste klas leerde wij lezen uit Ans en Hans ik zie hier boven dat er nog een paar van jullie ook die boekjes hadden.Volgens mij waren er 6 delen.
Ik kreeg leesles in de 1e klas in 1970 met aap noot mies maar had mezelf al het een en ander op de kleuterschool aangeleer, en vond het dus een beetje saai. Het werd leuk toen ik eindelijk mocht gaan schrijven. Het werd ons nog echt met krulletjes geleerd door een toegeweide juf. Wat me het meest is bijgebleven zijn de groene leeskaarten die wij in de 5e en 6e klas gebruikten. Aan de ene kant stond een verhaal (bijv over de watersnoodramp) en daarna draaide je de kaart om en werkte je de vragen uit. Dit vond ik heerlijk omdat je die kaarten helemaal zelfstandig kon uitwerken in je eigen tempo, en niet op de anderen hoefde te wachten. Helaasis het me nog niet gelukt om via marktplaats e.d. aan deze kaarten te komen. Mischien weet iemand een school waar ze dit inmiddels verouderde lesmateriaal nog hebben bewaard?
Meggie
Hallo,
In 1960 zat ik in de eerste klas van de lagere school in Waspik. Ik heb daar ook leren lezen met een leesplankje, maar dit begon met Maan, Zaag, Fien, Vier, Koek Schoen enz. Wie kan voor mij het rijtje compleet maken? Heeft iemand hier het leesplankje nog van?
Groetjes
@marloes :
maan zaag fien vier koek schoen dak jan bel hek ring wim
hut juf tuin duif lijm geit boot pop guus zeep touw reus
Jeetje Marloes en Bertus, ik dacht altijd dat heel Nederland hetzelfde leesplankje had maar dat blijkt wel dat het niet zo is he? wat grappig om het ook anders te zien. Tegenwoordig beginnen ze hier in groep 3 met het woordje IK en dan MAAN ROOS VIS SOK en verder weten mijn kids het nog wel uit hun hoofd……hoe zal het over enkele jaren zijn?????
MSN DOWNLOADEN GOOGLE JEUGDSENTIMENT YOUTUBE
De film over de geschiedenis van de leesmethode “veilig leren Lezen (Boom Roos Vis) is klaar. Klik op film om hem te bekijken.
Ik ben benieuwd of jullie plaatjes herkennen van vroeger. Bijvoorbeeld het verhaal van Duimeliesje.
In de film zit onder andere een interview met de geestelijk vader van de methode: frater Caesarius, nu 80 jaar oud.
@jeroen, mooi stukje documentaire, heb op jullie weblog ook reactie gezet
Dat vond ik ook een leuke methode. Nu ik daar aan denk is het al heel lang geleden. Ik was het helemaal vergeten maar nu gaan de luikjes van de herinnering weer open. Ik hoop zeker op meerdere items van jullie te reageren.
De bedenker van de boom-roos-vis methode, Frater Caesarius Mommers, is overleden.
film over de gisteren overleden frater Mommers uit 2006 is te bekijken op youtube:
boom roos vis
http://www.youtube.com/watch?v=AsMnvGWcWKw
Ik heb leren lezen met boom-roos-vis. Dat was in ‘89-’90. Ik was linkshandig en kon in ‘86 keurig mijn naam in spiegelbeeld schrijven. Ik ben een eind-oktober kind (onvoordelig jarig)en werd dus al snel 7 in groep 3. Dat vind ik achteraf erg laat om te leren lezen; ik weet ook nog dat ik me doodverveelde in groep 3. Het ging allemaal vreselijk traag. Na een paar maanden zat ik op avi 9 samen met een ander meisje. Het klassikaal lezen was lastig, want dan ging je zelf alvast verder lezen en als je een beurt kreeg wist je niet waar ze waren. Gelukkig mocht ik later met dat meisje ‘de gang op’. Daar konden we extra werk doen. Ook de letterdoos herinner ik mij (iemand beschreef die hierboven). Wel was die van mij 20 jaar later en bevatte geen kartonnen, maar plastic letterkaartjes. Ook hadden we een cijferdoos. Die kaartjes waren vreselijk klein; ik was erg onhandig en zat ontzettend te klooien met die kleine rotdingetjes. En als de doos viel was dat een schande. Ik denk dat je dan een liedje moest zingen, veegbeurt kreeg of moest uitdelen of zo…
Ik weet ook nog dat ik me ontzettend ergerde aan het “eraf” en “erbij” ipv “min” en “plus” en aan “vvv” ipv “vee” zoals iemand hierboven beschreef. Ik wilde meepraten met de grote mensen, in hun taal. Zij begrepen mijn “eraf” en “vvv” niet. Ik vond het een stomme kindertaal destijds. Ook mocht je geen “veertienhonderd” zeggen tegen 1400, maar je moest het “eenduizendvierhonderd” noemen. Uiteraard goed bedoeld om daarmee duidelijk duizendtallen en honderdtallen uit elkaar te houden, maar zo moeilijk was dat niet. Bovendien heb je toch in het Nederlands (in tegenstelling tot sommige Aziatische talen) de onregelmatige namen voor getallen als “elf” (ipv “eenentientig” of zo).
weet iemand waarom de woorden aap noot etc.
werden gebruikt?
wij zijn op zoek naar een foto van een leesplankje dat begint met maan zaag etc…
ik heb gewoon met het leesplankje leren lezen, en in een geel rond doosje zaten de letters.en als je een letter weg dan kon de hele klas gaan zoeken tot de letter weer gevonden was en kon je na huis gaan.
Ik ging in 1939 naar de 1e klas. Ik heb met de leesplank en aap, noot, mies leren lezen. We schreven alleen met potlood en in blokletters. Pas in de 2e klas kwam een grote inktpot erbij en werd het inktpotje midden op de lessenaar van je bank gevuld. Dit vonden wij kinderen een hele gebeurtenis! We kregen allemaal een kroontjespen die in een potlood vormige houder zat. Sommige kinderen brachten van huis wel eens een andere houder en pen mee. Die houder was aan de ene uiteinde dikker dan aan de andere. Maar die mochten ze niet gebruiken. Zou niet goed zijn voor je handschrift waar heel goed op werd gelet, en inderdaad tussen smalle lijntjes. Later leerden we pas om schuin te schrijven.
boom-roos-vis-vuur-mus-pim-kees-en-miep-bel-boek-raam-de school-oom in de bus-sam eet-een aap-pet….verder kom ik niet meer. Dit was in 1985 ik weet nog wel dat een van de laatste wandplaten (bij elk woord was er 1) iets met een weg was… en volgens mij ook een zon.
@anton : waarom worden die woorden gebruikt vraag je :
Ten eerste omdat ze in een verhaaltje moesten passen. Want je leerde elke dag een woord waarbij een verhaal de kapstok was. Dat hielp onthouden.
Ook moesten de woorden bekend zijn voor de kinderen. Alle kinderen weten wat een boom is. Er was ook nogal kritiek op het woordje riek.
Alle klanken moesten erin voorkomen : en dat zijn er geen 26 maar 40 want we praten dus over klanken : aa is anders dan a, oe is een aparte klank, zelfs de sch.
Ik speelde weleens galgje met de kinderen in groep 3 en dan was schaap een woord van drie klanken : sch-aa-p. Dus stond voor het spel begon dit op het bord : - - -
De woorden moesten ook nog eens klankzuiver zijn : denk maar aan de e : vel, de, velen : je spreekt hem steeds weer anders uit.
En omdat je soms de woorden moest rekken liefst een letter die je lang kan aanhouden op het eind : boommmmmmm, roosssssss, vissssssss enz..
Al deze voorwaarden maakt het aantal geschikte woorden nogal beperkt.
Toch fijn om een leraar in ons midden te hebben
Inderdaad! Leuk om dat verhaal eens te horen.
Boom-roos-vis heb ik ook gehad. Ik heb opgevangen dat de nieuwe variant: “maan-roos-vis” inmiddels ook al weer aan vervanging toe is.
Nou ik hou m’n hart vast voor de volgende vervanging
??:
Ik ook, als het werkelijk doorgaat. Mijn vrouw zat in het onderwijs en had het kortgeleden gehoord. Ik heb op Internet zitten zoeken en vind er niks over, dus misschien is het niet meer dan een gerucht.
Bij mijn beide dochters was het in groep 3
IK MAAN ROOS VIS en de oudste had dat dus al in 1996 en de jongste kreeg dat toen weer in 2001.
Dutchfranca, de volgende vervanging van eerste woorden is volgens mij:
MSN HYVES SMS en NINTENDO….tsja, is echt van deze tijd