Schoolidyllen
Link naar dit artikel Op vrijdag 10 november 2006 geschreven door Marise
Op mijn lijst met onvergetelijke boeken staat Schoolidyllen van Top Naeff bovenaan.
Het gaat over vijf vriendinnen uit de derde klas van een meisjes-hbs, zo’n honderd jaar geleden. De spil van de groep is Jet van Marle.
Ze is vrolijk, slordig en rebels. School vindt ze maar niks, en huiswerk maken doet ze nooit. Na de dood van haar ouders woont ze bij een liefdeloze oom en tante, die de kleinste misstap streng bestraffen. Op school is ze de schrik van de leraressen, en de aartsvijand van juffrouw Prior, de directrice.
Als het even kan, zien Jet en haar vriendinnen elkaar ook buiten school. Ze eten taartjes, repeteren voor een toneelvoorstelling en gaan voor het eerst naar een bal. Dat laatste zonder Jet, die weer eens straf heeft.
Na driekwart van het boek neemt het verhaal een dramatische wending. Tijdens een fietstocht valt Jet in het water en vat kou. Haar oom en tante vinden haar gehoest maar aanstellerij, en sturen haar gewoon naar school. Als ze instort is het te laat: ze bezwijkt aan een verwaarloosde longontsteking, en laat haar vriendinnen én de lezer verslagen achter.
Top Naeff (1878 -1953) had zelf een rebelse aard, en strenge (maar wel liefdevolle) ouders. Schoolidyllen schreef ze in een paar weken. Waarschijnlijk kwam het recht uit haar hart. Het boek verscheen in 1900, en was meteen een succes. Het werd vertaald in het Duits, Deens en Russisch. Hoewel Top Naeff veel meer boeken op haar naam heeft staan, ook voor volwassenen, zullen de meeste lezers van nu daar weinig plezier meer aan beleven. Maar Schoolidyllen is een uniek boek, dat blijvende waarde heeft. Het is zesentwintig keer herdrukt, voor het laatst in 1996.
Zelf kreeg ik het voor mijn tiende verjaardag, van een vriendin van mijn moeder. Mijn moeder vond me nog te jong. Maar ik kon de verleiding niet weerstaan, en ben het stiekem toch gaan lezen. De dood van Jet kwam echt als een mokerslag. Gelukkig had ik ook een zwak voor haar vriendin Maud, die er niet voor terugdeinsde juffrouw Prior de les te lezen. In het slothoofdstuk, dat jaren later speelt, blijkt Maud getrouwd te zijn met de oudere broer van Jet. Ze hebben een dochtertje dat sprekend op haar tante lijkt, en naar haar is genoemd. Dat hielp een beetje. Maar er was nog een betere vorm van troost: opnieuw beginnen.
20 reacties op “Schoolidyllen”
Laat een reactie achter
Marise, is dit ooit eens op tv geweest? Er staat me iets van bij, het kan ook zijn dat het een ander boek van Top Naeff betreft. Daar werd ook weinig huiswerk in gemaakt en moest er een speciaal examen worden gedaan om aan het eind van het schooljaar toch nog over te gaan. Ik weet nog dat de hoofdpersoon ging zeilen met Willem van Nijholt (op tv dan) en dat ze zich op de boot verloofden. Raar dat ik me dat nog herinner.
Ja!! Dit boek heb ik gelezen, prachtig!
Weet niet meer hou oud ik was.
Over het algemeen hebben boeken een happy end, maar nu zat ik wel een beetje met natte ogen toen ik de laatste bladzijde gelezen had.
Zowel de schrijfster als de titel van het boek komen mij bekend voor. Maar ik vrees dat ik het nooit heb gelezen, anders zou ik het wel herkennen, zeker met zo’n tragisch einde. Misschien nog eens doen.
” ‘t Was krans bij Jeanne van Laer”, zo begint dit prachtige boek. Ik kreeg het voor mijn elfde verjaardag van mijn oma. Ze dacht dat ik het misschien niet leuk zou vinden, vanwege het ouderwetse taalgebruik. Maar haar vrees bleek ongegrond, want ik heb dit boek echt verslonden. En heb natuurlijk tranen met tuiten gehuild, toen Jet stierf. Dat Maud in het laatste hoofdstuk met Hugo blijkt te zijn getrouwd is slechts een schrale troost. Ik weet niet hoeveel keer ik het boek heb gelezen, maar dat zal echt tientallen malen zijn geweest. En toch iedere keer weer een zwaar hart krijgen bij dat zelfde hoofdstuk. Knap, als je dit teweeg kunt brengen door je vertelkunst!
@ Henny Jane: Zeilen komt in Schoolidyllen niet voor. Ik denk dat je De h.b.s.-tijd van Joop ter Heul bedoelt. Daar is een t.v.-bewerking van geweest. Hier is trouwens een apart log over dit boek, met veel reacties. Joop ter Heul is grappiger dan Schoolidyllen, en van latere datum. Foto’s van de t.v.-serie kun je bekijken op http://boekenrijk.web-log.nl/b.....eul_t.html
Ik las dit boek voor mijn lijst op school.
Die mokerslag zoals jij het zegt Marise, voelde ik net zo. Reden waarom ik het boek nooit meer las nadien, te heftig.
Prachtig geschreven inderdaad, dat wel.
Cissy van Marxveldtfan ben ik trouwens ook, daar heb ik zo’n beetje alles van gelezen.
Schoolidyllen, een heerlijk boek uit mijn jeugd.Verslonden heb ik het ook, al die streken die deze meiden uithaalden, prachtig. Over het sterven van Jet is mij het meest bij gebleven dat die jongen die verliefd op haar was afscheid van haar nam. Dat is zo mooi beschreven dat ik elke keer opnieuw kippevel kreeg en de tranen rijkelijk vloeiden als ik het las.Echt een boek dat je nooit meer vergeet.
@ Lia: wat goed dat je het voor je lijst mocht lezen. Op mijn school waren jeugdboeken absoluut niet toegestaan. Dat vind ik achteraf gezien zo dom. Ik ben ook een Cissy van Marxveldtfan. Zomerzotheid staat bovenaan. Ook zo’n uniek boek. Ik heb het tientallen keren gelezen, en ik kan er nog steeds om lachen. Ik heb een exemplaar van rond 1930. Oude spelling (met ‘loopen’ en ‘menschen’), en met heel ouderwetse tekeningen. Zo heb ik het ook voor het eerst gelezen, en dat maakt het extra leuk. Jij hebt toch het log over Ave Eva geschreven? Daar was ik ook gek op. Ik zal het zo even checken, maar anders is deze tekst weer weg.
Dit is natuurlijk een typisch meisjesboek, wel eens van de schrijfster gehoord maar er niets van gelezen. aan de kaft te oordelen moet het omslag van de afbeelding een jaren ‘60 ontwerp zijn. Ik kan me eigenlijk niet herinneren dat mijn zusjes dit boek gelezen hadden. Ik vrees dat ik de enige kerel zal zijn die op deze log reageert, waarom eigenlijk?
Ja Frank Faber, waarom? Wat wil je ons vertellen
@Marise, het was MAVO, daar zal het misschien mee te maken hebben.
En het was op het randje geloof ik, dat wel!
Ik was vijftien toen ik in de examenklas zat, sowieso jong, maar ik was ook nog erg kind, achteraf bekeken. Ik wist me geen raad met al die “volwassen” boeken, die je kon kiezen.
Heb ik trouwens ook een log over geschreven, lezen voor je lijst.
En het log van Olaf J. de Landell was inderdaad ook van mij.
Ik hield vroeger ook van historische boeken, maar dat is over.
Hoewel ik vroeger een ontzettende boekenwurm was komt dit boek me niet bekend voor, maar gezien de reacties hierboven ga ik hem zeker een keer lenen bij de bieb!
@Sentiment: ik hoop dat het boek nog een beetje leesbaar is. De schrijf/leestaal is de afgelopen jaren erg veranderd. Weleens geprobeerd één van mijn kinderboeken aan mijn kinderen voor te lezen of hen één van deze boeken te laten lezen, dit was helaas geen succes. De zinnen klonken zo oudbollig.
@Marise: Ook ik heb hier nog nooit van gehoord, maar dat dit boek bovenaan je lijst van onvergetelijke boeken staat kan ook haast niet anders, met een schrijfster die Top heet!
Ik heb het boek voor het eerst gelezen toen ik een jaar of 12 was. Hoe vaak ik het herlezen heb, weet ik niet eens meer.
Wat een geweldig boek en iedere keer dat ik het lees, zit ik weer te huilen. Ook ik heb het voor mijn mavo eindexamen mogen lezen. Leuk weetje: In Spijkenisse is zelfs een straat naar Top Naeff genoemd.
Hét boek in deze categorie voor mij is Een zomerzotheid. (Volledige tekst hier )
Ik kreeg het van de buurvrouw voor m’n verjaardag, elk meisje moest dat boek lezen zei ze stralend. Dat maakte me al weinig enthousiast. Ik begon eraan, saai gedoe over rare meiden, en zowaar: een boek dat ik na enkele pagina’s al weglegde. Maanden later begon ik er nog eens aan, en: verslaafd!
Marise, nou weet ik het weer. Je hebt gelijk, Joop ter Heul. Met de zeilboot. Het kwam me al raar voor dat dat met de dood van de hoofdrolspeelster eindigde…dus niet.
@ Hippo: dát is een leuke tip. Ik heb meteen even gekeken of Schoolidyllen ook digitaal beschikbaar is, en ja hoor. Wie dus meteen wil beginnen kan terecht bij: http://www.dbnl.org/titels/tit.....f002scho01
Het nadeel van de digitale versie is de oude spelling. Daar moet je van houden. Het zou jammer zijn als dat je tegenhoudt om verder te lezen, want de taal in het boek is helemaal niet zo ouderwets.
Ik ben erg benieuwd geworden. Ken het boek helemaal niet! Dus ga ik maar eens opzoek. Joop ter Heul vond ik trouwens ook erg leuk om te lezen.