De Rekenliniaal
Op dinsdag 15 mei 2007 geschreven door wr1944
Sinds de oudheid heeft de mensheid hoeveelheden willen registreren, bijvoorbeeld met het turven van de aantallen zakken graan van een boer. Vervolgens wilde men deze gegevens verder gebruiken, voor bijvoorbeeld het berekenen van het geld de boer voor zijn graan kreeg.
Ziedaar het rekenen was uitgevonden, tot verdriet van menige lagere school leerling.
Met het voortschrijden van de techniek steeg ook het niveau en de hoeveelheid aan rekenwerk. Lui als de mensheid was (en nog steeds is), werden er allerlei hulpmiddelen verzonnen, om de rekenhandeling te versimpelen.
Eén van de hulpmiddelen is de rekenliniaal. Met het “uitvinden” van de logaritmen werd het mogelijk een rekenliniaal te maken. Simpel gezegd kan je met een rekenliniaal vermenigvuldigen door de logaritmen van die getallen bij elkaar op te tellen. Ook kan je trigonometrische berekeningen doen, sinus, cosinus, tangens etc.
Vanaf de tijd van Napoleon tot de jaren 70 van de 20ste hebben techneuten er mee gewerkt. Je had ze in hout/geplastificeerd en in kunststof, 12 cm of 25 cm lang of rond.
Ik kreeg al op jonge leeftijd een rekenliniaal, een relatiegeschenk van een leverancier aan m’n vader. Ik had toen geen idee wat je ermee kon doen.
Pas op de UTS leerde ik ermee omgaan en op de HTS (1965-1970) was het zelfs een verplichte aanschaf. In die periode kwamen volgens mij ook de eerste rekenmachines in de handel. Ik herinner me prijzen van boven de duizend gulden, dus niets voor gewone mensen. Maar dat heeft niet lang geduurd.
De rekenlinialen werden rijp voor het museum en de calculators begonnen aan hun onstuitbare opmars.
Ook al werd de rekenliniaal voornamelijk door mensen met een technische achtergrond gebruikt, de alfa-mensen mogen ook reageren.
Wie heeft indertijd RSI opgelopen door het vele geschuif?
26 reacties op “De Rekenliniaal”
Laat een reactie achter
Há...
Bloemrijk,...
Oh, gut ja, dat ingewikkelde ding dat weet ik nog ja, mijn broer kon er beter mee overweg dan ik en wat dacht je van de GEO-driehoeklineaal die verplicht aangeschaft moest worden voor de middelbare school, tjsa over linealen gesproken, op de lagere school de oude vertrouwde houten lineaal waar je ook op tekende wat eigenlijk niet mocht en waar je mee over je rug kon krabben als je je verveelde
In de 3e van het VWO moesten we eentje aanschaffen, niet goedkoop toen. Geel buigzaam plastic in een rood (eveneens plastic) etui dat je uit elkaar schoof. Weinig gebruikt dat jaar en ja, hoe het ding werkte weet ik niet meer. Je kon je er dus ook niet lekker mee krabben, Judith…
De foto van dit apparaat bezorgt me “kouwe rillingen”. Ik had ook zo’n ding en heb never nooit nie begrepen wat ik ermee kon doen.
Of ik die ken! Ik heb er een paar jaar mee gewerkt, maar of ik ooit begreep wat ik deed…? Ik had de pest aan wiskunde, dus mijn favoriete speelgoed is het nooit geweest, ik heb er wel heel wat op geschoven
Ik heb ze nooit gezien het was net voor mijn tijd.Mijn vriendje’s broers waren een jaar of 6 ouder dan hem en die hadden zo een ding en die noemde het een “gok stok”.
Mijn zus moest een rekenlineaal voor de middelbare school aanschaffen. Ik begreep niet wat voor een ‘geval’ het was, tegen de tijd dat ik naar de middelbare school ging hoefde een rekenlineaal niet aangeschaft te worden. Rekenmachines kwamen er ook niet voor in de plaats, alles ging uit het blote hoofd.
Rekenlinealen en rekenmachines zijn niet mijn ding, ik had een hekel aan wiskunde en ingewikkelde sommen en berekeningen zijn nog steeds niet mijn ding. Ik mis nl de wiskundeknobbel.
O help, bij het zien van de bijbehorende foto breekt het zweet mij bijna weer uit.
Ik was (ben) een Alpha-mens.Talen (ik was 5 jaar lang internationaal telefoniste) en hoofdrekenen is pico-bello bij mij maar voorderest………alles wat maar bèta is spreekt me niet aan. Algebra was niet mijn ding. Onze rekenliniaal zag er trouwens wel ánders uit: met een schuif in de lengte….
Tja, de high-tech hulpmiddelen van nu waren er in mijn MULO-tijd nog niet….anders was die 5 voor bedrijfsrekenen misschien wel een 6 geweest…destijds in 1969.
Volgens mij heb ik die lineaal nog ergens in een la liggen. Moest ‘m ooit in 1977 aanschaffen voor m’n opleiding bij de Grafische School, maar had een hekel aan wiskunde en rekenen (tekenen ging me beter af, maar daar had ik geen lineaal voor nodig) Kon er toen absoluut niet mee overweg, dus waarom ik het vreemdsoortige ‘reken ding’ bewaard heb weet ik niet…
Toen ik op het Atheneum zat, moest ik voor wiskunde allerlei zaken aanschaffen; een geodriehoek, een passer en ook de onvermijdelijke rekenliniaal. In tegenstelling tot de eerst genoemde zaken heb ik die rekenliniaal nooit gebruikt, wist ook niet hoe hij werkte, ook niet toen iemand het geprobeerd had uit te leggen. Ik heb het ding nog steeds, een fraai exemplaar van wit kunststof in een bijbehorende doos. Hij is eigenlijk rijp voor een museum, wie weet, heeft het Museon te Den Haag er wat aan. Ik denk het eigenlijk niet want ze hebben natuurlijk massa’s van die dingen.
Ja, nog net meegekregen in de jaren 70, was inderdaad een verplichte aanschaf op school. Vond het een slimme lineaal, een leuk object van Aristo. Maar er werd weinig mee gedaan en een paar jaar later doken de schoolrekenmachines al op. De lineaal is allang de deur uit. Ook mijn vader werkte met zo’n soortgelijk slim schuifgeval maar dan ivm kerosine, vlieghoogte, afstand, gewicht. Je zal toch maar verkeerd aflezen
oops
http://www.oudennieuwarchief.n.....viajet.jpg
Ja, die heb ik ook nog gebruikt op de middelbare school!! Volgens mij maar twee jaar en daarna werden de Texas Instruments-rekenmachines aangeschaft. Vraag me niet meer hoe een rekenlineaal werkt; ik zou het écht niet meer weten! Maar ik heb er braaf in de wiskundelessen mee gewerkt. Hij is al lang geleden in de vuilnisbak beland.Waarschijnlijk ook omdat ik niet zulke goede herinneringen aan de wiskundelessen heb….
Drie keer al geprobeerd een reactie te plaatsen
Nooit zo’n rekenliniaal gehad! ken het alleen van plaatjes toen ik naar de middelbare ging hadden we al rekenmachines.
@Eric: je zat in het spamfilter vast, enne…..ik heb per ongeluk je reacties gewist
alle reacties verwijderen ipv de gemarkeerde reacties ontspammen sorry!
Ja, dat ik herinner ik me nog goed! Begin zestiger jaren kreeg ik er een, een Aristo in een gele koker met een rode dop. Ik vond het best makkelijk werken, en ook nog nauwkeurig. Ik heb ‘m nog steeds, maar ik gebruik hem natuurlijk niet meer. Zelfs die van mijn vader heb ik ook nog; die moet van begin twintiger jaren zijn, met een echt glazen ruitje!
Sorry, (her)ken deze meetlat niet, maar niet zo verwonderlijk want ik was/ben een absolute 0 in rekenen; Gelukkig compenseert my hubby dit. Van talen heb ik meer verstand
Ja dutchfranca62, ik heb dat ook, rekenen is mijn ergste vak geweest, ben nu blij dat er rekenmachines zijn en dat ik niets meer uit mijn hoofd hoef te leren…brrrrr….hoofdrekenen
Ook toevallig! Ik heb hem pas nog van stal gehaald om hem te laten zien aan mijn dochter van 16. Ik kon er vroeger een beetje mee omgaan. Ik kon er de sinus en de cosinus mee berekenen. Bij de tangus berekening was ik al snel de weg kwijt. Daarna noooooit meer gebruikt. Dochterlief doet de berekeningen voor wiskunde nu op haar supersonische zakrekenmachinecomputergeval. Ut kost een beetje…(veel)… maar dan HEB je ook wat!
Ha grappig Ineke62, ik heb ook een dochter van 16 jaar en die heeft ook al zo’n rekencomputergeval, tsja, is verplicht op school he en gelukkig is zij er zuinig op.
Sinus en Cosinus???? Het blijft voor mij alleen maar apentaal
Heel af en toe, als de batterij van de rekenmachine leeg is of als ik de rekenmachine niet snel kan vinden, dan haal ik de rekenliniaal nog even uit de la van mijn buro. Jazeker daar ligt hij nog steeds en ik kan er ook nog steeds mee overweg. Niet meer zo snel als een jaar of 35 geleden maar nog snel genoeg om nog even vlug een vermenigvuldiging of deling te doen. Al die goniometrische functies als sinus, cosinus en tangens, ik kan ze nog allemaal schuiven. Ik heb ze alleen nooit meer nodig.
Ook wij noemden zo’n liniaal een “gokstok”. Je kan met zo’n liniaal nou eenmaal niet tot meer dan 3 a 4 getallen nauwkeurig rekenen. Hierover is me de volgende anekdote altijd bij gebleven.
Op de universiteit was een professor die altijd een rekenliniaal bij zich droeg. Als hem gevraagd werd wat de uitkomst van 2 x 2 was, haalde hij de liniaal uit zijn vestzak, schoof wat heen en weer en antwoordde dan “Dat is ongeveer 4″.
Als ik had geweten dat dit onderwerp zulke emotionele reacties kon oproepen, had ik beslist bij het artikel een waarschuwende tekst opgenomen: “Pas op, alleen voor beta-mensen”.
Een bijkomend voordeel van het werken met een rekenlineaal is dat je bij het rekenen snel en bijna automatisch de orde van grootte van het antwoord vaststelt. Als de rekenlineaal als antwoord geeft: 1,234 dan moet je zelf de decimaal op de juiste plaats zetten. Dat gaat op den duur razendsnel uit het hoofd en ik heb er ruim 40 jaar na dato nog steeds veel profijt van. Als je met het rekenmachien je een keer vergist in een nul (te veel of te weinig), dan merk ik dit direct.
@ Ron, jouw anekdote is een klassieke, die hoorde ik ook tijdens m’n opleiding.
M’n rekenlineaal komt alleen nog te voorschijn om alfa mensen te laten griezelen. Behalve een rekenmachien op zonne-energie heb ik ook nog diverse rekenmachines in de PC zitten. Als zelfs dat geen optie is, heb ik altijd nog een stukje papier en een stompje potlood.
Ik vond het hebben van die rekenliniaal het interessantste. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit geweten heb wat je ermee moest doen. Later kreeg ik in mijn werk soortgelijke dingen onder ogen waarmee je de viscositeit van stookolie kon berekenen. Toen begreep ik pas dat die liniaal niet voor niks uitgevonden was. Waar zijn die dingen allemaal gebleven?
Ook ik heb goede herinneringen aan de rekenlineaal. Ik was er aardig bedreven in en onlangs zag ik er ergens tweede hands een liggen. Die heeft nu alweer vier broertjes erbij en ook vond ik handige boekjes met uitleg. Ik kan maar een ding zeggen. Geniaal hoe een aantal schaalvedelingen op een lineaal en een schuif en een draadje op een loper bijna alles oplost.Nog een paar weken oefenen en ik heb mijn oude niveau denk ik wel terug. Dan is het weer van x * y is ongeveer xy
Ik ben sinds mijn middelbare schooltijd veel wiskundige kennis kwijtgeraakt die ik mede met de rekenlineaal me eigen gemaakt had. Soms denk ik wel eens dat ik er weer eens voor moet gaan zitten om dat weet wat op te krikken, maar dat komt er maar niet van.
De psycholoog Piet Vroon (overleden) stelde dat kennis hoofdzakelijk intact blijft door hem te gebruiken, al zal daar niet alles mee gezegd zijn. “Use them or loose them.” schreef hij met betrekking tot de hersencellen.
Ik heb van mijn arbeidsjaren en zo,n 40 jaar van doorgebracht in de bouwwereld, waar ik op een bepaald moment was opgeklommen tot uitvoerder. Dat was ook mijn kennismaking met de reken liniaal, want als uitvoerder moest je vrij snel een berekening kunnen maken vooe een bepaalde hoeveelheid bouwmateriaal.Wij hadden ze altijd in twee maten en wel een kleine voor het dagelijks werk en een grote voor wanneer wij op kantoor werkten. Ik heb die van mij jarenlang zuiner bewaard, totdat ik op zeker moment op internet een site tegenkwam van mensen die oude rekenmaterialen aan het verzamelen waren,dus die van mij heb ik aan hen toegezonden.
Ja, ik heb er nog eentje, maar weet echt niet meer hoe je zo’n ding moet gebruiken. Had anders wel handig geweest voor m’n kinderen toen ze op school wiskunde moesten doen.
Was hij nog maar iets waard, dan kon ik hem verkopen