Het Planetarium
Op zaterdag 8 september 2007 geschreven door Frank Faber
In de jaren ’60 en ’70 van de vorige eeuw nam mijn vader mij wel eens mee naar het planetarium van Den Haag wat gehuisvest was in of naast het pand van de Haagsche Courant in de grote Marktstraat. Dat planetarium zag het levenslicht in 1934 en heeft bestaan tot 1976; toen brandde het helaas af.
Mijn vader is altijd enorm geboeid geweest door astronomie en probeerde die interesse op mij over te brengen wat hem gedeeltelijk gelukt is, d.w.z. ik heb wel degelijk interesse maar doe er verder niets mee.
foto: Ruud Smits
Zoals gezegd, die sterren en andere hemellichamen werden geprojecteerd door de Zeiss projector; een vernuftig apparaat bestaande uit zeer veel lenzen waarachter lampjes brandden om zo van alles op het ronde koepelplafond weer te geven en die lensjes bewogen mee dus het beeld was niet statisch. Als je jezelf helemaal ingeleefd had besefte je pas hoe oneindig groot het universum is en hoe nietig wijzelf eigenlijk zijn.
Toen in 1976 het planetarium afgebrand was werd pijnlijk duidelijk dat Den Haag een bijzondere attractie armer was. Daarom werd midden jaren ’80 het Omniversum gebouwd tegelijk met het Museon. Dat was eigenlijk een kolossale uitbreiding van het Haags Gemeentemuseum. Gelukkig heeft men de Zeissprojector kunnen redden en die staat nu gerestaureerd en wel te pronken in het Omniversum. Helaas is hij niet meer in gebruik en worden in het Omniversum nu uitsluitend speciale films gedraaid, maar jammer genoeg worden er geen astronomische voorstellingen gegeven.
Ben jij vroeger wel eens in het Planetarium geweest?
20 reacties op “Het Planetarium”
Laat een reactie achter
Ik zou het niet weten of ik daar ooit nog eens geweest ben, zal het eens aan mijn ouders vragen.
Wel zijn we al een paar keer in het planetarium van Artis geweest, voor ons natuurlijk veel dichterbij
Een beetje mijn stokpaardje, dit onderwerp! Leuk, Frank
Het planetarium in Artis is mijn enige ervaring in Nederland, in Londen ben ik diverse malen in het planetarium geweest….Ik kon mzelf helemaal verliezen in de voorstellingen die er gegeven werden, prachtig gewoon! En nog, als ik in Londen ben, ga ik er nog graag naar toe, het blijft boeien.
…
Overigens Frank: het is steelpannetje IS de Grote Beer
Geloof dat Michael Stearns, Nik Tyndall, Bernd Scholl, etc vaak muziek maken voor deze installaties. Wie geinteresseerd is, mail…
Al jong geinteresseerd in sterren maar nooit naar een planetarium geweest, wel later naar het omniversum. Het oudste planetarium staat in Friesland, vlgs mij.
Ooit in Astronomy gelezen dat planetariums dreigen te verdwijnen en dat men ze nu probeert te behouden als erfgoed (net als Panorama’s!)
Wedden dat Mesdag jouw volgende log is @Frank?! Of hebben we die al gehad
Door dit log ben ik er achter gekomen dat Rdam ook een pl heeft!
Gaasperplas Planetarium Amsterdam voorjaar van 1986: speciaal vanwege de komeet van Halley.
http://www.regardz.nl/files/Im....._pg_12.jpg
Dit was de eerste en tevens laatste keer, dat ik geweest ben. Indrukwekkend, dat wel !!!
Ja, daar heeft Rozemarijn gelijk in Frank:
De steelpan is de Grote Beer!!!!
Nog nooit in een planetarium geweest. Ik kijk altijd wel op vakantie o.a. of ik het steelpannetje zie dat dan weer wel.
In Hoeven (hier zo’n 20 km verderop) is de sterrenwacht Quasar en hoe dichtbij het ook is zelfs daar ben ik nooit geweest, mensen komen soms van heel ver om daar te gaan kijken, toch nog eens doen!
Ik dacht bij het zien van de foto meteen: hee dat is in Amsterdam ZO! Niet omdat ik het ken van het planetarium, maar omdat er ook vergaderruimte is
Ik ben helaas nooit in een planetarium geweest wel eens in het omniversum. Ik ben wel geinteresseerd in astronomie ik lees er ook regelmatig over in de krant, en heb ook ergens een telescoop in huis. Maar ik kom er niet zo vaak aan toe helaas om naar het heelal te kijken.
Ik ben nooit in een planetarium geweest, wel een keer in de sterrenwacht bij Dwingeloo. Ik heb een grote interesse in ruimtevaart en dan vooral de maanvluchten. De Melkweg heb ik ooit in een stikdonkere nacht gezien en dat was overweldigend mooi.
Heeeeeee: mijn link is hoofdplaatje geworden !!!!
@Eric Erres, is dat oudste planetarium niet in Franeker?
Nooit in een echt planetarium geweest, maar wel diverse planetententoonstellingen gezien in musea bijv. Weer een raar Scrabblewoord.
Ben trouwens meer geinteresseerd in de astrologie, maar die hangt toch behoorlijk samen met de astronomie.
Mijn favoriete uitstapje…het planetarium. Ben laatst nog geweest met mijn kinderen. Aan de buitenkant was het behoorlijk vergane glorie, dat wel. Maar binnen was het gelukkig wel netjes.
Vroeger ben ik nooit bij een sterrewacht geweest helaas. Zou dat heel interessant hebben gevonden. Maar nu haal ik de schade wel in.
Voor de liefhebbers een leuke link
http://home.tiscali.nl/ppsmeet.....elden.html
Het moet zo’n 45 jaar geleden zijn. Het was zo indrukwekkend met die enorme projector. Je zat in een stoel die achterover gezet kon worden en zag de stad Den Haag. Het licht ging langzaam uit en je kon meer en meer sterren zien. Het heeft zo’n indruk achtergelaten dat ik later nog eens op zoek geweest ben. Graag had ik mijn kinderen en mijn vrouw dit willen laten zien. Maar ik wist niet dat het was afgebrand. In die tijd werkte ik in Dubai. Zou het planatarium in Artis net zo mooi zijn. Graag wil ik daar eens gaan kijken.
Het planetarium in Franeker is ook zeker een bezoek waard. Het is gebouwd door Eise Eisenga en fantastisch om te zien
Hoewel het planetarium in 1976 afgebrand is, heeft het tot 1984 moeten duren voordat het afgebroken werd. Het markante gebouw stond namelijk op de monumentenlijst en deze foto, die er net aan is toegevoegd dateert van 1983. Omdat het dus een monument was, wist men nog niet wat ermee te doen; nu staat op deze plek lelijke nieuwbouw.
Inderdaad goed gedaan Rian die verwijzing naar fotograaf en website waaar die foto vadaan komt, precies zoals de webmaster van die site het wil!
Ik ben één keer naar het Haagse Planetarium geweest en ik vond het een bijzondere belevenis. Vooral het begin is me bijgebleven: een langzaam verduisterende ruimte waar op de horizon langzaam het contour van Den Haag op zichtbaar wordt.
Verder meen ik me nog een reis in de tijd te herinneren. Met de toen schonere lucht zag je in Nederland trouwens ook meer sterren. Ik heb zelfs op de Veluwe, ver weg van storend kunstlicht, de Melkweg duidelijk kunnen zien.
Het is jammer dat het verloren is gegaan. Met de huidige stand van zaken, met computer-, besturings- en lichttechniek moet het toch veel simpeler zijn om zoiets weer op te zetten. Het lijkt me een toeristische aanwinst van de eerste orde. Of heeft men alles al gezien met Google Sky?
Ja, ik ben toen ik een jaar of 11 was met een schoolreisje in het Planetarium in Den Haag geweest. En nu nog - als ik de echte sterrenhemel bekijk - denk ik daaraan terug. Het was levensecht zoals men dat noemt. De herinnering daaraan was de reden dat ik googelde op het woord planetarium. Jammer dat het is afgebrand (wat ik nu pas vernam). Ik had er graag nogeens naar terug gegaan. Is het in Artis net zo als het vroeger in Den Haag was?
Nel Terlouw-v.d.Schee, Hoorn
Ja ik ben meerdere malen in het Zeiss- planetarium van de Haagse Courant geweest. Een geweldige belevenis. Ik was erg geinteresseerd in sterrenkunde in die tijd en kon daar ontzettend mijn hart ophalen.
Ik ben vele keren naar het planetarium van de Haagsche Courant geweest. Behalve het adembenemende gebeuren vielen me een aantal dingen op: de skyline van Den Haag werd nooit aangepast. Zo prijkte tot de laatste dag nog steeds het silhouet van de al decennia eerder gesloopte Haagse Dierentuin aan de onderkant van de koepel. En ten tweede vond ik het altijd vreemd dat de ingang van het planetarium niet recht onder de koepel was gesitueerd maar juist aan de kant van de Prinsengracht van het gebouw. Daardoor was je verplicht door een lange gang te lopen op de bovenste verdieping. Maar eenmaal binnen was het iedere keer weer een indrukwekkend schouwspel!
Met het afbreken van het gebouw van de Haagsche Courant is nog een ander fenomeen verdwenen. De lichtkrant onder de koepel. Bij bijzondere evenementen en gebeurtenissen, zoals de Cuba-crisis, bleven veel mensen staan om met open mond en later een stijve nek het laatste nieuws te volgen.
Misschien is het een afwijking van mij, maar ik vind dat een actueel bijgehouden lichtkrant bijdraagt aan het allure van een wereldstad. En met al die internationale instituten in Den Haag is het zeker een wereldstad te noemen.