Kerstmis 1952
Link naar dit artikel Op vrijdag 21 december 2007 geschreven door Jo Pinxt
De Advent is nagenoeg voorbij, de vierde kaars van de krans met paars lint brandt inmiddels sinds afgelopen zondag. Deze week is een week van voorbereiding.
Vader heeft de kerstboom gekocht en timmert onder de afgezaagde stam een houten kruis voor de stabiliteit. Mijn broer oudste broer is druk met de opbouw van de kerststal op de singernaaimachine. Met grotpapier legt hij een hele rotspartij aan.
Het drinkwater voor de schapen bestaat uit een stuk gebroken spiegel omzoomd met mos uit het Spaubekerbos. Het pad naar de kribbe bestaat uit kiezelsteentjes geraapt naast het tuinpad van ons thuis. Klimop en dennentakken vormen het achtergrond decor en komen uit het zelfde bos. Het kampvuur in de kribbe bestaat uit een fietslampje aangesloten op een witte kat batterij afgedekt met rood crêpepapier en kleine houtjes. Boven de kribbe hangt de engel met de tekst: Gloria in Excelsis Deo. Nog hoger hangt een goudkleurige ster met staart gefiguurzaagd uit triplex.
De driekoningen staan helemaal aan het eind van het landschap wachtend op 6 januari volgend jaar om bij de kribbe aan te komen. Wel worden zij elke dag een paar centimeter op geschoven anders halen zij het niet. Enkele gips figuren moeten met velpon weer mens of schaap worden, immers er sneuvelt in de kerstperiodes nogal eens een hoofd. En aangezien de stal voor ons kinderen een spelend poppenhuis is, is dat begrijpelijk. Mijn ouders maken er zich nooit druk over. Als het kindje Jesus onthoofd wordt en dat is toch wel ergste dat er kan gebeuren, reageert vader: Velpon lijmt alles.
Het versieren van de kerstboom is een feest. De kleurrijke ballen zijn van de zolder gehaald en allen zijn we druk met het behangen van de boom. Bijzonder zijn de vogeltjes en het trompetje dat geluid maakt. Hierna de piek en de zilveren slierten. Daarna worden de knijpertjes voor de witte kaarsjes bevestigd en als laatste het prikkelend engelenhaar.
In de weken na Sinterklaas zijn de oudere familieleden druk met het kopen en inpakken van de kerstcadeautjes. Veelal gaat het om spullen voor de uitzet al of niet vergezeld met een gedicht. Wij vijf jongeren ontvangen ook iets uit die kerstmand, meestal kleding want speelgoed heeft Sint al gebracht.
Drie dagen voor de Kerst opent vader zijn slachterij. In de stal hangen die avond drie konijnen af te sterven. De vachten zijn inmiddels vol gepropt met het stro van Sinterklaas uit onze schoenen om te drogen, wachtend op de verkoop aan de lompenboer in het vroege voorjaar. Moeder is ondertussen bezig met het trekken van een soepkip bestemd voor de soep op eerste Kerstdag en de ragoutvulling voor de bakjes van het ontbijt na de nachtmis.
Op Kerstavond gaan we allen sjiek gekleed om half twaalf door de sneeuw lopend naar de nachtmis. Voor het eerst zing ik ( 7) als sopraan vanaf het koor in het Duits, Stille Nacht, Heilige Nacht. Het kerkvolk ligt aan mijn voeten. Mijn blokfluit klinkt door de kou enigszins vals, maar die wanklank wordt geabsorbeerd door de overige fluiters. Thuisgekomen staat er een feestelijk gedekte tafel en genieten we van de overheerlijke ragout. Enkele uren later wordt het kerkelijk leven voort gezet. Op naar de Dageraadmis of Herdersmis. Veel krijg ik van deze mis slaapdronken als ik ben niet mee.
Ons Kerstdiner om een uur s’ middags staat al een aantal jaren vast.
- Kippensoep
- Konijn in het zuur met aardappels, spruiten, schorseneren en appelmoes
- Chipolata pudding in rum vingerkoekjes.
Ieder jaar is het weer een strijd wie een van de drie konijnenkoppen mag uitzuigen.
Om de spijsvertering op gang te houden, togen we om half drie weer richting kerk voor het lof. Tevens is dit het moment om de grootse kerststal te bezoeken. Een cent in de schedel van Engel Gabriël doet haar tevreden met het hoofd knikken.
Het hoogtepunt van de dag is de avond. Als de verschillende gevulde rieten wasmanden naar beneden gehaald worden begint het uitpakfeest om beurten. Gedichten, uitpakken weer gedichten. De kamer staat bomvol met Brabantia strijkplanken, koffie, thee en suikerbussen. Walra hand - theedoeken en beddenlakens maken het geheel af. Tot slot komen wij als kinderen aan de beurt.
Nee echt blij zijn wij niet met onze functionele kleding gemaakt door tante Cato, geef ons maar Sinterklaas.
19 reacties op “Kerstmis 1952”
Laat een reactie achter
eliers in onze...
Sfeervolle impressie Jo, heel mooi.
Blijkbaar was Waalre voor de familie het economisch walhalla voor kerstcadeaus want zowel Brabantia als Walra zijn/waren gevestigd in dat kleine dorpje ten zuiden van Eindhoven.
Wat een schitterend sfeerbeeld van een tijd die ( ik vind helaas ) nooit meer terug komt.
Mooi verhaal Jo! En tsja, ik hoor het nog wel eens van mijn vader hoe het vroeger allemaal ging zo als wij denken “anders” ging, zoals het verplicht nette kleding aan en dan zo ahum wandelen door de sneeuw naar de kerk….brrrrr en natuurlijk waren de kerken ook niet verwarmd!
Wat zijn wij dan verwend nu he? Maar als ik het allemaal zo lees had het in die tijd ook wel wat, mijn vader was toen 14 jaar!
Ik heb hem alleen niet gevraagd nog wat ze toen aten met kerstmis, zal het binnenkort eens doen, ben benieuwd, maar hij heeft vast geen konijnenkoppen uitgezogen
Mooi verhaal Jo
Ik maakte op die manier de kerst niet mee. Mijn moeder had een grote afkeer gekregen tegen de RK Kerk en ook haar financiële situatie liet niet toe om een uitgebreid kerstfeest met zeven kinderen te organiseren in haar ééntje.
Ze probeerde er wel iets van te maken door het eten wat feestelijker te maken en er waren veel kaarsjes. Het was ondanks alles toch gezellig kerst in de jaren 60 op een Amsterdamse bovenwoning.
Het eten moest wel om uiterlijk 19.00 uur voorbij zijn want tussen zes en zeven moest de ijstaart, waar ze al weken van te voren voor gespaard had, bij de groenteman worden opgehaald. Wij hadden geen ijskast in die tijd en dus stond de bestelde ijstaart bij de groenteboer te wachten. In Onze buurt waren wij niet de enigen dus het was nog een drukte van belang. De oudere broers en zusters haalden de taart op en lieten de jongeren in spanning achter.
Natuurlijk was de taart niet groot genoeg en de dure slagroom die mijn moeder had gekocht was toch wat zurig geworden. Hij kon meteen de vuilnisbak in. Maar ondanks dat (slechts) kleine stukje taart zonder slagroom en het feestelijke tintje aan het eten waren het de beste kerstdagen ooit.
*zucht* Wat een prachtig verhaal, Jo, en op een aantal punten zo herkenbaar!
Mijn opa hield kippen en konijnen, achteraf begreep ik niet alleen voor het leuke, maar ook voor de slacht, om zo wat bij te verdienen.
Dat ging toen vaak zo, was heel gewoon.
Als ik nu naar onze twee konijntjes kijk die elkaar gezusterlijk warm houden in deze koude tijden kan ik me niet voorstellen dat ik ze op mijn bordje zou willen hebben met de kerst of wanneer dan ook..
Ik was net 5 jaar geworden in 1952, maar zeker tot 1958 werd Kersmis steeds op dezelfde manier gevierd, zodat ik me er toch nog wel veel van kan herinneren, zeker als ik dat verhaal zo lees.Wij hadden ook elke keer een boom , een echte, ook vastgezet met een houten kruis, en mijn moeder maakte er ook iets van, met grottenpapier, dat kocht ze speciaal in de knutselwinkel.We hadden oook een grote kerstgroep met mooie beelden die tot 3 jaar geleden in ons bezit is geweest, en nu is hij bij mijn zus, dus, het blijft in de familie. Het was de eerste kerstgroep die mijn vader kocht voor mijn moeder. Ze hadden weinig inkomen en met drie kinderen, waarvan één ziekelijk ( ik ) was het allemaal niet zo gemakkelijk. Maar die kerststal werd altijd in ere gehouden. Het was van gips. Voor de gipsen kerststal er was deden we het met een triplex uitgezaagde heilige familie, mijn vader was erg handig en hij had het ook helemaal uitgesneden en getekend en geverfd. Later kwam er een stalletje , toen we eenmaal de beeldengroep hadden waarvan de grootste de kameel was. Het stalletje was ook door mijn vader gemaakt en het licht van de ster was, ook inderdaad, een lampje overtrokken met rood cellofaan. Ik moet er nog altijd aan denken als ik het papiertje van een kersenbonbon afhaal.
En dan, als kind, op kerstochtend, als je uit je warme bedje kwam. Eerst had je al die heerlijkheden van Sinterklaas achter de rug en daarna, een paar weken later, hoorde je eerst op de radio allerlei kerstliedjes, meestal gezongen door een kinderkoortje. Zodra je in de kamer kwam op kerstochtend, wij waren nog veel te klein voor de nachtmis, rook je al de echte dennengeur die bij een echte kerstboom hoort.
En dan stond je met je handen op je rug en open mond te kijken naar al die mooie en glinsterende dingen. Ook de witte kaarsjes aan de knijpertjes, ook het trompetje, ook het vogeltje op een veertje met een echte staart.Wow. Je bekeek jezelf in de weerspiegeling van de ronde kerstballen, groen, paars, zilver, rood. Prachtig vond je het. En ik vind het nóg steeds prachtig. Alleen jammer dat je nu niet meer de nostalgische kerstbomen hebt. Ook bij ons is er wel eens een herder onthoofd. Maar, dat kwam met Velpon wel goed. En hij is nog jaren meegegaan, tot er een keer iets naar beneden donderde, uiteraard net op die herder, dus, weer zijn kop eraf. Nog een keer gelijmd. Wat er nu van hem geworden is weet ik niet, want, zoals ik al zei, hij bivakeert nu bij mijn zus. Voor de rest weet ik er als kind zijnde niet zoveel meer van, ook niet van cadeautjes, want dat deden wij niet. Wel later, toen ik volwassen was, dan deden we niets meer met Sinterklaas maar met Kerstmis. En de nachtmissen. Eerst als gelovige, later als deelneemster in het koor. En een 30 jaar
geleden nog naar Oostenrijk, om daar een kerstmis bij te wonen. In een klein koud kerkje. Natuurlijk lag er sneeuw. Dat is daar écht nog feest. Iedereen hoor je dan knerpen, net als op de film, en als de kerk uit was stonden er op de torens van de kerken in de omgeving trompettisten, die dan kerstliederen speelden, en dat klonk zo ontroerend dat ik er nu nog kippenvel van krijg. In het hotel hadden ze ondertussen de schuifdeuren geopend en een prachtige kerstboom hadden ze opgetuigd en het personeel en de gasten zongen allemaal bij de kerstboom een paar liedjes. Daarna werden er cadeautjes uitgedeeld. Toch voor ieder wel dezelfde cadeautjes. Wat het precies was weet ik niet meer. Maar ik vond dat echt nog de kerstmis van vroeger, daar in Oostenrijk. Dat had ik niet willen missen.
Nogmaals. @Jo: Echt mooie Kerst herinneringen anno 1952.
Kerst bij ons thuis werd niet op deze wijze gevierd. Wel natuurlijk de kerstboom, maar zonder kadootjes en het konijn ontbrak ook niet.
Heb wel goede herinneringen aan het samen zingen met mijn zus van alle kerstliedjes die we kenden. En dan vooral ’s avonds in bed als we eigenlijk behoorden te slapen. Zingen deden we vaak staand op bed, slechts bij het schijnsel van zo’n klein nachtlampje
@Jo:”Ieder jaar is het weer een strijd wie een van de drie konijnenkoppen mag uitzuigen”?
Joke61 Ik ben Jo wel niet maar er kwam bij ons vroeger ook konijn op tafel met de kerst en mijn oudere zus was de enige die de kop mocht “leegzuigen”. Het konijn werd altijd kompleet gebakken en gebraden. De inhoud van de kop bevat naast het beetje vlees ook de hersenen en die schijnen het lekkerst te wezen!! Ik ben er zelf niet zo dol op maar mijn zus was er dol op.
Kerstavond op 24 december dus was vaste prik bij mijn Zweedse oma. Ze had allerlei lekkernijen klaargemaakt volgens Zweeds recept, ik zal proberen wat op te noemen, kleine gehaktballetjes met zuurkool, de hoofdkaas, zelf door haar vervaardigd diverse soorten vis zoals zalm, tonijn, haring, ansjovis en verder, ach ik weet het niet meer, maar wat ik wel weet dat wij uitgenodigd werden bij haar samen met wat vrienden en vriendinnen van haar en dat zij zich speciaal die avond in Zweedse klederdracht had gestoken. Dit alles gebeurde altijd tot Kerst 1983 want in februari 1984 kwam ze te overlijden en sindsdien is Kerstmis voor mij nooit meer vertrouwd zoals vanouds geweest, ja ik mis dat nog steeds, zucht! Het grappige is dat mijn ouders nu, vele jaren na haar dood zijn gaan wonen waar mijn oma vroeger woonde dus de omgeving van landgoed Clingendael te Den Haag is toch erg vertrouwd voor mij; in die omgeving heb ik heel wat voetstappen staan en mooie herinneringen koester ik ook.
Mooi verhaal Jo en ik denk dat iedereen mooie herinneringen aan Kerst uit zijn of haar jeugd heeft en die herinnering op zijn manier koestert.
Met onze witte wereld buiten en jouw verhaal Jo, ben ik ook weer even in die tijd. Zo ging het bij ons ook het zelfde, alleen het kerk gebeuren was niet op ons van toepassing.Wel ben ik 30 jaar geleden getrouwd met Trees en die is van huis uit Rooms Katholiek. Daarom is jouw verhaal toch heel herkenbaar geworden. Mijn schoonvader, was een oud melkboer, ging in zijn wijk bij de mensen langs om alle kerstkonijnen te slachten. komende uit een boerengezin had hij daar geen moeite mee. Hij zei altijd, Ze willen wel een lekker konijn maar een koppie kleiner maken ho maar! Thuis werd natuurlijk ook het konijn geslacht en als dat was gebeurd dan werd het konijn aan 2 spijkers in de keukendeur gehangen en schoongemaakt. Mijn vrouw stond daar met haar zusters naar te kijken en wachtte af wanneer de “Rozenkrans” naar buiten kwam! Hier werden de darmen mee bedoeld.
Ik hoop niet dat er mensen zijn die dit een vies verhaal vinden maar dat was gewoon zo in die tijd. En inderdaad Frank ieder heeft zo zijn eigen kerst herinneringen en komen rond deze tijd altijd weer boven.
Volgens mij is het nog de derde adventsweek en niet de vierde zoals je bovenaan je weblog schrijft, beste Jo Pinxt. Of ze moeten bij de kerk waarbij ik als vrijwiliger koster ben gek zijn (mede ben ik dat nu uit meewoedige sentimenten). Ik heb gisteren nog de adventskaarsen op de krans aangestoken en dat waren er drie van de vier! Ik kreeg nog op mijn donder van een collega-koster toen ik aan het begin van de advent alle vier de kaarsen op de krans aanmaakt, omdat ik niet meer zo vertrouwd ben met de christelijke traditie.
Het is de vierde Zondag van de Advent, over twee dagen. Ik wilde nog even een anekdote vertellen. Mijn vader had van zijn baas een levende gans meegekregen, om die te slachten en lekker soldaat te maken. Hij zou hem wel zelf dood moeten maken. Mijn zusje en ik zaten met onze oren en ogen potdicht onder het bureautje van mijn vader en schreeuwden om het hardst
“Lelijke dierenbeul. “Ik weet niet precies meer hoe het afgelopen is. Wel hadden we ook een konijn voor Kerstmis, zelf helemaal opgekweekt, maar mijn moeder heeft hem, toen mijn vader niet thuis was van het werken, het konijn verkocht aan de poelier, daar kreeg ze geld voor en daar kocht ze een lekkere sappige rollade van. Mijn vader was over de rooie en zei dat ze bij de poelier toch ook geslacht werden, wat was dat nou voor flauwekul, waarop mijn moeder broodnuchter zei: Ja, Jan, maar dan zien we er niks van.En de kinderen willen er toch niet van eten.”Dus, toch maar rollade. En stoofpeertjes, dat was steevast ons kerstdiner. En vooraf tomatensoep en na bitterkoekjespudding met een scheutje rum en wat bitterkoekjes heel er overheen. En natuurlijk slagroom. Met Pasen aten we altijd frambozenpudding achteraan, mijn oudste zus vond dat een zaligheid en als kleine kleuter vroeg ze altijd:”Wanneer eten we weer van die rode pudding?”Roze is tenslotte verkleurd rood.
En dan werd het stijf gekookt en in een vorm gedaan, de vorm van een tulband of van een vis of een lammetje, meestal met Pasen, dan. En dan ook nog wat rode sap er overheen. Zal wel bessensap geweest zijn of rode ranja. Dat weet ik niet meer . Maar het was heel feestelijk.
Dit jaar ga ik bij mijn zus eten, eerste Kerst. Er zouden ook stoofpeertjes zijn. En een varkenshaasje en lekkere pudding, ze heeft al slagroom gekocht, dus, dat belooft wat. Tweede Kerst eet ik waarschijnlijk zélf stoofpeertjes. Dan wordt het dus een hele week peren eten. Maar je kan ze ook als toetje nemen, bij custard.
Tweede Kerst ben ik op mezelf aangewezen, maar, ik ga toch Maandag nog maar even naar de winkel van Albert, om te zien of ik nog iets lekkers voor mezelf kan kopen, bvb. een gebakje of krentenbrood of zo. Je moet toch jezelf een beetje verwennen.
Mooi weer eens een verhaal van jouw hand te lezen, Jo. Inderdaad is de kerstviering nu zeer commercieel en omdat bij ons thuis alleen
sint werd gevierd met kado’s en de kerst meer een stemmig etentje was, is al die hoepla tegenwoordig (zeker hier in het NZ-se) maar raar voor mij.
Stemmig etentje zonder knienekoppen moet ik erbij zeggen…
Wat een kerstgeluk zeg! Prachtig!
Mensen wat een fijne verhalen allemaal, mhh kerstnostalgie (hele oude zelfs), de stal , het losgedraaide kerstlampje in de kerstboom, de doorzichtige kerstbal, ’s nachts naar de kerk en daarna een ontbijtje…..
Onze stal uit 1970 of 71 http://www.oudennieuwarchief.nl/Kerstmis1971a.jpg
En nog meer jaren 50 en 70 kerstgezelligheid
http://www.oudennieuwarchief.nl/index34.html
Joke en Paul,
Twee antwoorden.
Joke, het heerlijke van de konijnenkop waren inderdaad de hersenen. Moet er nu niet meer aan denken.
Paul, je hebt gelijk de laatste kaars in de advent wordt op de vierde zondag voor Kerst aan gestoken. Toch maar weer eens naar de kerk gaan.
Nou, nou, wat een gezelligheid, al vond ik dat met Kerst altijd en zeker bij ons thuis. In 1952 was ik er nog niet. Tja, als iets voorbij is, denk je eraan terug. Toen was het zo heel gewoon allemaal.
Bij ons waren er met kerst geen cadootjes (die kregen we met sinterklaas)en geen overdreven uitgebreide diners, maar door de warmte en gezelligheid waren het de beste kerstdagen ooit.
Vaak waren mijn opa en oma er, en mijn favoriete tante en oom,en er werd wat meer aandacht aan het eten besteedt. En alleen al het kijken naar de kerstboom(zittende in de ouderwetse rookstoel ernaast) het luisteren naar de kerstkoren en het eten van een stukje kerstkrans hebben er voor gezorgd dat dit een van mijn beste herinneringen is geworden.
Zijn laatste kerstboom.
25 jaar reserveerde ik in november al een kerstboom in zijn prachtige groenten en bloementuin vlakbij mijn huis.
Mijn label met naam Pinxt bewaarde hij voor het volgend jaar.
Sinds oktober dit jaar staat zijn huis te koop.
Een hernia heeft deze tuingod geveld en zijn leeftijd neemt toe.
Het huis is verkocht,de laatste kerstboom tegen een schappelijke prijs zal nog eenmaal ons huis sieren.
De meest verse kerstboom kwamen van hem, uitgespit ter plekke en naalden die nooit uitvielen.
Van beroep was hij werkzaam bij het kadaster,maar ook aan zijn tuinindeling was dit af te lezen.