Volkskoffiehuizen
Op zaterdag 19 januari 2008 geschreven door René van Gellekom
Zoals u misschien wel weet groeide ik op in de Amsterdamse Spaarndammerbuurt. Zo een typische volkswijk die je ook in andere grote steden in Nederland had. In die buurt, die vlak bij de (hout)havens lag had je net als in andere buurten in de stad een volkskoffiehuis. Het was een simpel etablissement waar werklui uit allerlei branches ’s ochtends vroeg al aan de koffie waren.
Veel mensen uit de wijk kwamen daar samen. De havenarbeiders, de aannemers, stratenmakers, vuilnislui, taxichauffeurs, hoeren en pooiers enz. Soms zat er wel eens iemand in een strak pak. Het was meestal een vertegenwoordiger. Mensen die nachtdiensten hadden gedaan haalden daar nog even een kop koffie of lazen het ochtendblad en de mensen die aan het werk gingen voor die dag aten daar wel eens een ontbijtje.
Men verkocht er niet veel. Gewoon het noodzakelijke, belegde broodjes, uitsmijters, balletjes gehakt en een kop soep. Soms verkochten ze stiekem wel eens een borrel of een biertje, maar meestal niet. In die koffiehuizen zat vaak een vaste kern bezoekers die elkaar bij de voornaam aanspraken. De dames achter de bar waren meestal gemoedelijke 30-ers die in de drukken tijden diensten draaiden om het huishoudgeld wat aan te vullen. Zij waren samen met grote koffieketels het middelpunt van de zaak. Meestal waren het goedlachse dames die mede door de gemêleerde gasten een sfeertje wisten te creëren.
Meestal stond er in de hoek van een koffiehuis wel een grote kachel te snorren als het ’s winters koud was. Als je er dan buiten langsliep dan stond er zoveel condens op de ramen dat je niet naar binnen kon kijken. In de tijd dat ik in de koffiehuizen kwam kon er nog volop worden gerookt en dus stond zo een tent helemaal blauw en het rook er wat muf, maar het was er gezellig. Helemaal als de straatmakers en bouwvakkers niet konden werken omdat het vroor. Dan zaten ze in de vorstverlet en waren dan hele dagen in het koffiehuis omdat ze moeder de vrouw niet voor de voeten wilden lopen in haar dagelijkse huishoudelijke beslommeringen. Ze legden dan een kaartje of speelden een bordje dam.
Tegenwoordig zijn er geen volkskoffiehuizen meer zoals ik ze leerde kennen. Met de legalisering van de cannabisproducten heeft er een nieuw soort koffiehuis zijn intrede gedaan, de Coffeeshop. Het lijkt in het niets op de Amsterdamse volkskoffiehuizen zoals die er vroeger waren.
14 reacties op “Volkskoffiehuizen”
Laat een reactie achter
Ik kan me nog wel wat koffiehuizen herinneren speciaal een uit Amsterdam waar ik met mijn Opa een aantal malen naartoe was gegaan, hij nam zich een neutje en deed hier een suikerklontje in en ik kreeg een chocomel wat uiterst zeldzaam voorkwam in mijn beginnend leven. Wat me hiervan ook sterk bij van gebleven is was de kanariezand op de grond lag en een speciaal geluid gaf, fasinerend.
Interesse heb ik in alles wat het woord koffie draagt, maar volkskoffiehuizen ken ik niet uit mijn jeugd. Misschien iemand die de stad Groningen beter kent dan ik?
In Den Haag heb je nog van die ouderwets goeie koffiehuizen waar mensen een bakkie komen doen en een praatje komen maken. De alledaagse problemen komen dan voorbij en iedereen is natuurlijk expert
Toen ik enkele jaren geleden nog in de Amsterdamse Rivierenbuurt woonde was er volgens mij nog eentje op de Lekstraat of in de buurt daarvan.
Tegenwoordig komt er weer zoiets maar dan anders : “The Coffee Company” bijvoorbeeld. Lekker allerlei soorten koffie.
Kan niet wachten tot Starbucks naar Nederland komt met zijn -tig soorten en smaken.
Ik ken deze niet, maar René je geeft me wel het gevoel door je verhaal van warmte en saamhorigheid. Dit laatste woord is tegenwoordig ver te zoeken.
Leuk log
Volkskoffiehuizen ken ik niet van huis uit, maar ik waarschuw wel mijn dochters regelmatig voor die ‘enge’ koffiehuizen van tegenwoordig, de coffeeshops dus!!!
@Bertus
Persoolijk vind ik Starbucks echt helemaal niets. Hetzelfde geldt voor de Coffee Company. Het haalt het niet bij de oude koffiehuizen zoals wij die vroeger kenden. Ik weet het de nieuwe tijd.
Koffie is er voor mij maar in één smaak, koffie. Al die hip hop ‘kijk mij eens trendy zijn met mij latte huppeldepup’ dingetjes hoeven voor mij niet zo, maar ik realiseer mij dat ik zeer ouderwets ben daarin. Ik gun ieder het zijne, maar aan bij is dat allemaal niet besteedt
Ik herinner ze me nog wel, die oude koffiehuizen. Maar kwam er vroeger eigenlijk nooit. Ik vond het er maar saai, dronk sowieso geen koffie en voor mijn gevoel zaten er alleen maar oude mensen. Die waarschijnlijk jonger waren als dat ik nu zelf inmiddels ben, haha!
In de ‘moderne versie’ daarentegen mag ik soms nog graag even neerstrijken.
ja ik ken alleen nog volks huis in zutphen
heeeee eerst ff ego feliciteren met je dochter, als ze met 35 jaar uit mag ga je zeker gezellig mee, gniffel hahaha.
Als deze dame ff niets te doen wil hebben zit er een lunchroompje bij ons miroplein in enschede, heerlijk krantje erbij, veel mensen van het bejaardencentrum komen er ook, echt leuk.
Toen Ramon nog niet naar school ging voerde ik hem altijd het kuipje slagroom wat je bij de koffie krijgt, de menu is beperkt maar lekker een ontbijtje kost zo’n 5 euro, krijg je koffie en jus dórange twee broodjes drie soorten beleg enne een eitje plus salade, en een vriendelijk woord als toetje….
Bedoel je zoiets? lol
Mooi verhaal. In Zuid-Limburg hebben koffiehuizen nooit bestaan voor zo ver ik me herinner.
Het moet ongetwijfeld wel een sociaal gebeuren zijn geweest.
Koffiehuizen ken ik wel van de Amsterdamse Albert-Kuip en Dapper markt hier kwamen de marktlui zich opwarmen (van binnen en buiten) Niet te vergeten het Haarlemsch Koffiehuis, voor het Centraal Station te Amsterdam wat een aantal jaren geleden werd afgebroken om weer een aantal honderden meters verder te worden opgebouwd vanwegen zijn historische waarde.
@REP
Dat laatste was het Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis bij het Centraal Station.
Ja , de koffiehuizen. Als ex trucker kwamen wij vroegah (1968-1974) , als binnenlandse chauffeurs , in diverse koffiehuizen zowel in A,dam ,R,dam en Den haag. Voor de firma Piet Bakker uit Hillegom brachten wij de 100.000nden catalogi die zij uitbrachten met allerlei soorten bloembollen , siergewassen en heesters naar PTT t/o Holland spoor in den Haag. Ik herinner mij daar een koffiehuis met een klantenkring die vrnl uit hardwerkende Hagenezen bestond (slopers, bouwvakkers etc)en waar altijd vriendelijk de vreemdste en grofste verwensingen naar elkaars hoofd werden geslingert. Hoef ik vast geen voorbeelden van te noemen. Maar ook het door Rene beschreven koffiehuis heb ik toendertijd van binnen gezien . Daar zat toen een grote houthandel tegenover en volgens mij bestaat dat pand nog. En Rotterdamse volksbond koffiehuizen herinner ik mij alleen van de zeer slechte kwaliteit koffie (leek petroleum) en de ballen gehakt. Daar kon je toen moeiteloos een tenniswedstrijd mee uitspelen !! Maar met de chocomel en uitsmijters was niets mis hoor!Zoveel praten over koffiehuizen doet de trek erin aanwakkeren zodat ik nu regelrecht naar het Senseoapparaat ga en een lekker bakkie ga pakken.